10. "Çalışırsan başarırsın."
Bu cümle için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Şart birleşik cümledir
B) Fiil cümlesidir
C) Devrik cümledir
D) Olumlu cümledir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen "Çalışırsan başarırsın." cümlesinin dil bilgisel özelliklerini inceleyeceğiz ve hangi seçeneğin bu cümle için söylenemeyeceğini bulacağız. Haydi adım adım ilerleyelim:
-
Cümleyi İnceleyelim: "Çalışırsan başarırsın."
- "Çalışırsan" kelimesi, "çalışmak" fiiline "-ır" (geniş zaman) ve "-san" (şart eki) eklerinin gelmesiyle oluşmuştur. Bu, bir şart yan cümlesidir.
- "başarırsın" kelimesi, "başarmak" fiiline "-ır" (geniş zaman) ve "-sın" (ikinci tekil şahıs eki) eklerinin gelmesiyle oluşmuştur. Bu, cümlenin temel yüklemidir.
-
A) Şart birleşik cümledir:
- Birleşik cümleler, bir temel cümle ve en az bir yan cümlecikten oluşur. Şartlı birleşik cümlelerde ise yan cümle, temel cümleye "-sa/-se" şart ekiyle bağlanır.
- "Çalışırsan" (çalışır-sa-n) ifadesi, "başarırsın" temel cümlesine şart anlamıyla bağlanmıştır.
- Bu nedenle, bu cümle şart birleşik cümledir. A seçeneği doğrudur.
-
B) Fiil cümlesidir:
- Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelere fiil cümlesi denir.
- Cümlenin yüklemi "başarırsın" kelimesidir. "Başarmak" bir fiildir.
- Bu nedenle, bu cümle fiil cümlesidir. B seçeneği doğrudur.
-
C) Devrik cümledir:
- Devrik cümlelerde yüklem cümlenin sonunda bulunmaz. Kurallı (düz) cümlelerde ise yüklem cümlenin sonundadır.
- "Çalışırsan başarırsın." cümlesinde yüklem "başarırsın" kelimesidir ve cümlenin en sonunda yer almaktadır.
- Bu durum, cümlenin kurallı (düz) bir cümle olduğunu gösterir, devrik olmadığını.
- Bu nedenle, C seçeneğinde verilen ifade söylenemez.
-
D) Olumlu cümledir:
- Yükleminde olumsuzluk eki (-ma/-me) veya olumsuzluk bildiren bir kelime (yok, değil) bulunmayan cümlelere olumlu cümle denir.
- "Başarırsın" fiilinde herhangi bir olumsuzluk eki veya kelimesi bulunmamaktadır. Cümle, olumlu bir yargı bildirmektedir.
- Bu nedenle, bu cümle olumlu cümledir. D seçeneği doğrudur.
Yukarıdaki analizler sonucunda, "Çalışırsan başarırsın." cümlesi için "Devrik cümledir" ifadesinin yanlış olduğunu görmüş olduk.
Cevap C seçeneğidir.
