3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru zarfı kullanılmıştır?
A) Bu kitabı ne zaman bitireceksin?
B) Hangisini daha çok beğendin?
C) Neden böyle davranıyorsun?
D) Nasıl bir tatil planlıyorsunuz?
Bu soruda, cümlelerde kullanılan soru sözcüklerinin türlerini doğru bir şekilde belirlememiz isteniyor. Özellikle "soru zarfı" kavramına odaklanacağız. Soru zarfları, fiilin veya fiilimsinin anlamını durum, sebep, miktar gibi yönlerden soru yoluyla belirten kelimelerdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu kitabı ne zaman bitireceksin?
- Burada "ne zaman" ifadesi, "bitireceksin" fiilinin gerçekleşme zamanını soran bir soru sözcüğüdür ve cümlede zaman zarfı görevi üstlenir. Ancak, dil bilgisinde "soru zarfı" denildiğinde genellikle fiilin durumunu, sebebini veya miktarını doğrudan ve tek bir kelimeyle sorgulayan kelimeler kastedilir.
- B) Hangisini daha çok beğendin?
- "Hangisini" kelimesi, bir ismin yerini tutarak soru sormaktadır (örneğin: hangi kitabı, hangi filmi). İsmin yerini tutan soru sözcüklerine soru zamiri denir. Dolayısıyla bu seçenekte soru zarfı kullanılmamıştır.
- C) Neden böyle davranıyorsun?
- Burada "neden" kelimesi, "davranıyorsun" fiilinin sebebini sormaktadır. Fiilin sebebini soru yoluyla belirten kelimeler soru zarfıdır. "Neden" kelimesi, fiili doğrudan sebep yönünden etkileyen, açık ve net bir soru zarfı örneğidir.
- D) Nasıl bir tatil planlıyorsunuz?
- "Nasıl bir" ifadesi, "tatil" ismini niteleyerek soru sormaktadır (örneğin: güzel bir tatil, uzun bir tatil). İsmi niteleyen soru sözcüklerine soru sıfatı denir. Dolayısıyla bu seçenekte soru zarfı kullanılmamıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "neden" kelimesinin fiilin sebebini doğrudan ve tek bir kelimeyle sorgulayan net bir soru zarfı olduğunu görüyoruz. Diğer seçeneklerde ise soru zamiri, soru sıfatı kullanılmış veya "ne zaman" gibi birleşik bir ifade yer almaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
