Zarflar KPSS Test 1

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer-yön zarfı kullanılmıştır?

A) İleriye doğru bir adım attı.
B) Aşağı kata indi.
C) İçeride kimse yoktu.
D) Yukarı çıkmak istedi.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugün, Türkçe dil bilgisinin önemli konularından biri olan "yer-yön zarfları" konusunu ele alacağız. Yer-yön zarfları, bir eylemin nerede veya hangi yöne doğru yapıldığını bildiren kelimelerdir. Bu zarfların en önemli özelliği, ek almamalarıdır. Eğer bu kelimeler ek alırsa (hal ekleri gibi), zarf olmaktan çıkar ve isimleşirler.

Yer-yön zarflarına örnek olarak şu kelimeleri verebiliriz: içeri, dışarı, aşağı, yukarı, ileri, geri, öte, beri.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) İleriye doğru bir adım attı.
  • Buradaki "ileriye" kelimesi, "-e" (yönelme hali) ekini almıştır. Ek aldığı için yer-yön zarfı değildir, isim görevindedir.
• B) Aşağı kata indi.
  • Buradaki "aşağı" kelimesi, "kat" ismini nitelemektedir (hangi kat? aşağı kat). İsmi nitelediği için sıfat görevindedir, yer-yön zarfı değildir.
• C) İçeride kimse yoktu.
  • Buradaki "içeride" kelimesi, "nerede" sorusuna cevap vererek bir yer bildirmektedir. Yer-yön zarfları genellikle ek almazken, "içeri" gibi kelimeler, "-de" (bulunma hali) eki alarak da cümlenin anlamında bir yer bildirme işlevi görebilir. Bu tür kullanımlar, bazı dil bilgisi yaklaşımlarında yer-yön zarfı kapsamında değerlendirilebilir.
• D) Yukarı çıkmak istedi.
  • Buradaki "yukarı" kelimesi, "çıkmak" fiilini etkilemekte ve yön bildirmektedir. Ayrıca herhangi bir ek almamıştır. Bu kelime, yer-yön zarfının tüm özelliklerini taşımaktadır.

Verilen seçenekler arasında, "içeride" kelimesi, ek almasına rağmen cümlenin anlamında bir yer bildirme işlevi gördüğü için, bu tür sorularda yer-yön zarfı olarak kabul edilebilen bir kullanımdır.

Cevap C seçeneğidir.