4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuzu diğerlerinden farklı bir kipte çekimlenmiştir?
A) Siz çalışkan değilsiniz.
B) Biz öğrenci değiliz.
C) Onlar hasta değillerdi.
D) Sen yorgun değilmişsin.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiilin olumsuz çekimlerini ve hangi kiplerde kullanıldıklarını inceleyeceğiz. Ek fiil (imek fiili), isim soylu sözcükleri yüklem yapar ve dört temel kipte çekimlenir: Geniş Zaman, Görülen (Bilinen) Geçmiş Zaman, Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman ve Şart Kipi. Ek fiilin olumsuzu ise "değil" sözcüğü kullanılarak yapılır.
- Öncelikle ek fiilin olumsuzunun ne olduğunu ve hangi kipte çekimlendiğini her bir seçenekte bulalım:
- A) Siz çalışkan değilsiniz.
- Bu cümlede ek fiilin olumsuzu "değilsiniz" sözcüğüdür.
- "değil" sözcüğüne "-siniz" eki gelmiştir. Bu ek, ek fiilin Geniş Zaman çekimidir.
- B) Biz öğrenci değiliz.
- Bu cümlede ek fiilin olumsuzu "değiliz" sözcüğüdür.
- "değil" sözcüğüne "-iz" eki gelmiştir. Bu ek de ek fiilin Geniş Zaman çekimidir.
- C) Onlar hasta değillerdi.
- Bu cümlede ek fiilin olumsuzu "değillerdi" sözcüğüdür.
- "değil" sözcüğüne çoğul eki "-ler" ve ardından "-di" eki gelmiştir. "-di" eki, ek fiilin Görülen (Bilinen) Geçmiş Zaman çekimidir.
- D) Sen yorgun değilmişsin.
- Bu cümlede ek fiilin olumsuzu "değilmişsin" sözcüğüdür.
- "değil" sözcüğüne "-miş" eki ve ardından şahıs eki "-sin" gelmiştir. "-miş" eki, ek fiilin Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman çekimidir.
- Şimdi bulduğumuz kipleri karşılaştıralım:
- A seçeneği: Geniş Zaman
- B seçeneği: Geniş Zaman
- C seçeneği: Görülen Geçmiş Zaman
- D seçeneği: Duyulan Geçmiş Zaman
- Gördüğümüz gibi, A ve B seçeneklerindeki ek fiil olumsuzları aynı kipte (Geniş Zaman) çekimlenmiştir. C seçeneği Görülen Geçmiş Zaman, D seçeneği ise Duyulan Geçmiş Zaman kipindedir. Soru, "diğerlerinden farklı bir kipte çekimlenmiştir" ifadesiyle tek bir farklı seçeneği bulmamızı istiyor. Bu durumda, A ve B aynı kipi paylaştığı için bir grup oluşturur. C ve D'nin kipleri ise hem A ve B'den hem de birbirlerinden farklıdır. Ancak seçenekler arasında sadece bir tanesinin "diğerlerinden farklı" olması beklendiği için, D seçeneği, hem geniş zaman (A, B) hem de görülen geçmiş zaman (C) kiplerinden farklı olan "Duyulan Geçmiş Zaman" kipinde çekimlenerek diğer tüm seçeneklerden ayrılır.
Cevap D seçeneğidir.
