9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuzu hem geniş zaman hem de öğrenilen geçmiş zaman anlamı taşımaktadır?
A) O, doktor değilmiş.
B) Biz, öğrenci değiliz.
C) Sen, burada değildin.
D) Onlar, mutlu değiller.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin olumsuzunun hem geniş zaman hem de öğrenilen geçmiş zaman anlamını bir arada taşıdığı cümleyi bulmamız isteniyor. Ek fiil (imek fiili), isim soylu sözcükleri yüklem yapar ve farklı zaman ekleriyle çekimlenir. Olumsuzunu ise "değil" kelimesiyle yaparız.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) O, doktor değilmiş.
- Bu cümlede "değil" olumsuzluk bildiren kelime, "-miş" ise ek fiilin öğrenilen geçmiş zaman ekidir.
- "Doktor değilmiş" ifadesi, kişinin doktor olmadığını sonradan öğrendiğimiz anlamını taşır (öğrenilen geçmiş zaman).
- Aynı zamanda, "doktor değil" ifadesi genellikle kişinin şu anki durumu veya genel bir vasfı hakkında bilgi verir (geniş zaman). Yani, "Onun şu an doktor olmadığını öğrendim." veya "Genel olarak doktor olmadığını öğrendim." gibi bir anlam içerir.
- Bu nedenle, bu cümlede hem öğrenilen geçmiş zaman hem de geniş zaman anlamı bir aradadır.
- B) Biz, öğrenci değiliz.
- Bu cümlede "değil" olumsuzluk kelimesi, "-iz" ise ek fiilin geniş zaman 1. çoğul şahıs ekidir.
- Cümle sadece "Şu an öğrenci değiliz." anlamını taşır. Burada sadece ek fiilin geniş zaman olumsuzu vardır.
- Öğrenilen geçmiş zaman anlamı bulunmamaktadır.
- C) Sen, burada değildin.
- Bu cümlede "değil" olumsuzluk kelimesi, "-di" ek fiilin görülen geçmiş zaman eki, "-n" ise 2. tekil şahıs ekidir.
- Cümle sadece "Geçmişte burada değildin." anlamını taşır. Burada sadece ek fiilin görülen geçmiş zaman olumsuzu vardır.
- Geniş zaman veya öğrenilen geçmiş zaman anlamı bulunmamaktadır.
- D) Onlar, mutlu değiller.
- Bu cümlede "değil" olumsuzluk kelimesi, "-ler" ise ek fiilin geniş zaman 3. çoğul şahıs ekidir.
- Cümle sadece "Şu an mutlu değiller." anlamını taşır. Burada sadece ek fiilin geniş zaman olumsuzu vardır.
- Öğrenilen geçmiş zaman anlamı bulunmamaktadır.
Görüldüğü gibi, sadece A seçeneğindeki "değilmiş" ifadesi, hem bir durumu sonradan öğrendiğimizi (öğrenilen geçmiş zaman) hem de bu durumun genellikle şimdiki zamanı veya genel bir durumu ifade ettiğini (geniş zaman) belirtir.
Cevap A seçeneğidir.
