Ek fiilin görülen geçmiş zamanı (-idi) Test 2

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin görülen geçmiş zamanı (-idi) kullanılmıştır?

A) Yarın okula gidecekmiş.
B) Bu ev daha önce çok güzelmiş.
C) O zamanlar çok gençtim.
D) Dün akşam buradaydı.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soruda, Türkçede isim soylu sözcükleri yüklem yapan veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapan "ek fiil"in görülen geçmiş zamanını (-idi) bulmamız isteniyor. Ek fiilin görülen geçmiş zamanı, isimlere veya isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar ve olayın geçmişte görüldüğünü, bilindiğini ifade eder. Bu ek, kelimenin sonuna "-di, -dı, -dü, -du" şeklinde gelir ve ünlü uyumlarına göre değişebilir. Örneğin, "güzeldi" (güzel idi), "çalışkandı" (çalışkan idi).

• A) Yarın okula gidecekmiş.
  • Bu cümlede yüklem "gidecekmiş" kelimesidir. "Gidecek" fiili gelecek zaman kipindedir ve buna "imiş" ek fiili gelerek birleşik zamanlı bir fiil oluşturmuştur. "İmiş" ek fiilin duyulan (öğrenilen) geçmiş zamanıdır. Dolayısıyla bu seçenekte ek fiilin görülen geçmiş zamanı kullanılmamıştır.
• B) Bu ev daha önce çok güzelmiş.
  • Bu cümlede yüklem "güzelmiş" kelimesidir. "Güzel" bir isimdir ve buna "imiş" ek fiili gelerek yüklem olmuştur. "İmiş" ek fiilin duyulan (öğrenilen) geçmiş zamanıdır. Bu nedenle bu seçenekte de aradığımız ek fiil kipi yoktur.
• C) O zamanlar çok gençtim.
  • Bu cümlede yüklem "gençtim" kelimesidir. "Genç" bir isimdir ve buna "-ti" (genç idi) ek fiilinin görülen geçmiş zamanı eki ile "-m" (1. tekil şahıs eki) gelerek yüklem olmuştur. Yani "genç idim" şeklinde açılabilir. Bu seçenekte ek fiilin görülen geçmiş zamanı kullanılmıştır.
• D) Dün akşam buradaydı.
  • Bu cümlede yüklem "buradaydı" kelimesidir. "Burada" bir yer zarfıdır ve buna "-ydı" (burada idi) ek fiilinin görülen geçmiş zamanı eki gelerek yüklem olmuştur. Yani "burada idi" şeklinde açılabilir. Bu seçenekte de ek fiilin görülen geçmiş zamanı kullanılmıştır.

Şimdi C ve D seçeneklerini karşılaştıralım. Her iki seçenekte de ek fiilin görülen geçmiş zamanı (-idi) kullanılmıştır. Ancak, Türkçe dil bilgisi sorularında genellikle ek fiilin kendisi sorulduğunda, şahıs eki almamış 3. tekil şahıs formu (o idi, o güzeldi, o buradaydı) daha temel ve yalın bir örnek olarak kabul edilir. "Gençtim" kelimesindeki "-m" eki, 1. tekil şahıs ekidir ("ben genç idim"). "Buradaydı" kelimesi ise 3. tekil şahıs çekimidir ("o burada idi") ve ek fiilin görülen geçmiş zamanı ekinin (-idi) doğrudan ve yalın halini (şahıs eki almamış halini) gösterir. Bu nedenle, ek fiilin görülen geçmiş zamanını en net ve temel haliyle gösteren seçenek D'dir.

Cevap D seçeneğidir.