Çelebi Mehmet'in "Devletin İkinci Kurucusu" olarak anılmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul'u ilk kuşatan Osmanlı padişahı olması
B) Ankara Savaşı sonrası dağılma tehlikesi yaşayan devleti toparlaması
C) Yeniçeri Ocağı'nı kuran padişah olması
D) İlk Osmanlı altın parasını bastırması
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti'nin önemli bir dönüm noktasını ve bu dönüm noktasında kilit rol oynayan bir padişahı anlamamızı istiyor. Çelebi Mehmet'in "Devletin İkinci Kurucusu" olarak anılmasının nedenini adım adım inceleyelim:
- Sorunun Temeli: Çelebi Mehmet'e verilen "Devletin İkinci Kurucusu" unvanı, onun Osmanlı Devleti için ne kadar kritik bir rol oynadığını gösterir. Bu unvan, genellikle devletin varlığını tehdit eden büyük bir krizden sonra devleti yeniden ayağa kaldıran liderlere verilir.
- Ankara Savaşı ve Fetret Devri: 1402 yılında yapılan Ankara Savaşı, Osmanlı Devleti için büyük bir felaketti. Yıldırım Bayezid'in Timur'a yenilmesi ve esir düşmesiyle devlet, büyük bir dağılma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında taht kavgaları başladı ve bu döneme "Fetret Devri" (Bunalım Dönemi) adı verildi. Bu dönem yaklaşık 11 yıl sürdü ve Osmanlı Devleti'nin parçalanma riski çok yüksekti.
- Çelebi Mehmet'in Rolü: İşte tam bu noktada, Yıldırım Bayezid'in oğullarından biri olan Çelebi Mehmet (I. Mehmet), kardeşleriyle yaptığı mücadeleleri kazanarak devleti yeniden bir araya getirdi. Dağılan toprakları tekrar Osmanlı egemenliğine aldı, merkezi otoriteyi yeniden kurdu ve devleti Fetret Devri'nin yıkıcı etkilerinden kurtardı. Bu nedenle, Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan sonra yaşadığı en büyük krizi aşmasını sağladığı için "Devletin İkinci Kurucusu" unvanını almıştır.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) İstanbul'u ilk kuşatan Osmanlı padişahı olması: İstanbul'u ilk kuşatan Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid'dir. Çelebi Mehmet'in böyle bir girişimi olmamıştır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Ankara Savaşı sonrası dağılma tehlikesi yaşayan devleti toparlaması: Yukarıda açıkladığımız gibi, Çelebi Mehmet'in en büyük başarısı, Ankara Savaşı sonrası yaşanan Fetret Devri'nde devleti yeniden birleştirmesi ve dağılmaktan kurtarmasıdır. Bu, onun "Devletin İkinci Kurucusu" olarak anılmasının temel sebebidir. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Yeniçeri Ocağı'nı kuran padişah olması: Yeniçeri Ocağı'nın temelleri Orhan Bey döneminde atılmış, I. Murad döneminde ise kurumsal yapısı güçlenmiştir. Çelebi Mehmet bu ocağı kuran padişah değildir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) İlk Osmanlı altın parasını bastırması: İlk Osmanlı altın parası (sikke-i hasene) Fatih Sultan Mehmet döneminde bastırılmıştır. Çelebi Mehmet döneminde altın para basımı söz konusu değildir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Bu bilgiler ışığında, Çelebi Mehmet'in Osmanlı Devleti'ni büyük bir krizden kurtararak yeniden ayağa kaldırması, ona "Devletin İkinci Kurucusu" unvanını kazandırmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
