Bir kimya deneyinde 0,3 mol sülfürik asit (H₂SO₄) çözeltisi hazırlanmıştır. Bu çözelti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) 14,7 gram kütleye sahiptirŞimdi her bir seçeneği dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
Öncelikle sülfürik asidin ($H_2SO_4$) molar kütlesini ($M$) hesaplayalım:
$M(H_2SO_4) = (2 \times M(H)) + (1 \times M(S)) + (4 \times M(O))$
$M(H_2SO_4) = (2 \times 1 \text{ g/mol}) + (1 \times 32 \text{ g/mol}) + (4 \times 16 \text{ g/mol})$
$M(H_2SO_4) = 2 + 32 + 64 = 98 \text{ g/mol}$
Şimdi 0,3 mol $H_2SO_4$'ün kütlesini ($m$) hesaplayalım:
$m = \text{mol sayısı} \times \text{molar kütle}$
$m = 0.3 \text{ mol} \times 98 \text{ g/mol} = 29.4 \text{ gram}$
Bu ifade yanlıştır.
Sülfürik asit ($H_2SO_4$) suda tamamen iyonlaşan kuvvetli bir asittir. İyonlaşma denklemi şöyledir:
$H_2SO_4(aq) \rightarrow 2H^+(aq) + SO_4^{2-}(aq)$
Denklemden görüldüğü gibi, 1 mol $H_2SO_4$ iyonlaştığında 1 mol $SO_4^{2-}$ (sülfat) iyonu oluşur.
Dolayısıyla, 0,3 mol $H_2SO_4$ çözeltisi 0,3 mol $SO_4^{2-}$ iyonu içerir.
İyon sayısını bulmak için mol sayısını Avogadro sayısı ile çarparız:
$SO_4^{2-}$ iyon sayısı $= 0.3 \text{ mol} \times 6.022 \times 10^{23} \text{ tane/mol}$
$SO_4^{2-}$ iyon sayısı $= 1.8066 \times 10^{23}$ tane
Bu değer, $1.8 \times 10^{23}$ tane olarak yuvarlanabilir. Bu ifade doğru gibi görünmektedir.
$H_2SO_4$ molekülünde 2 hidrojen atomu bulunur. Çözeltide bu hidrojenler $H^+$ iyonları olarak bulunur.
1 mol $H_2SO_4$ iyonlaştığında 2 mol $H^+$ iyonu (yani 2 mol hidrojen atomu) verir.
Dolayısıyla, 0,3 mol $H_2SO_4$ çözeltisi $0.3 \text{ mol} \times 2 = 0.6$ mol hidrojen atomu içerir.
Hidrojen atomu sayısını bulmak için mol sayısını Avogadro sayısı ile çarparız:
Hidrojen atomu sayısı $= 0.6 \text{ mol} \times 6.022 \times 10^{23} \text{ tane/mol}$
Hidrojen atomu sayısı $= 3.6132 \times 10^{23}$ tane
Bu değer, $3.6 \times 10^{23}$ tane olarak yuvarlanabilir. Bu ifade de doğru gibi görünmektedir.
$H_2SO_4$ molekülünde 4 oksijen atomu bulunur (sülfat iyonu içinde).
1 mol $H_2SO_4$ iyonlaştığında, sülfat iyonu ($SO_4^{2-}$) içinde toplam 4 mol oksijen atomu bulunur.
Dolayısıyla, 0,3 mol $H_2SO_4$ çözeltisi $0.3 \text{ mol} \times 4 = 1.2$ mol oksijen atomu içerir.
Oksijen atomu sayısını bulmak için mol sayısını Avogadro sayısı ile çarparız:
Oksijen atomu sayısı $= 1.2 \text{ mol} \times 6.022 \times 10^{23} \text{ tane/mol}$
Oksijen atomu sayısı $= 7.2264 \times 10^{23}$ tane
Bu değer, $7.2 \times 10^{23}$ tane olarak yuvarlanabilir. Bu ifade de doğru gibi görünmektedir.
Seçenek B, C ve D'nin hesaplanan değerleri, verilen seçeneklerdeki değerlere yuvarlandığında oldukça yakın çıkmaktadır. Bu tür sorularda, genellikle en doğru veya en hassas olan seçenek beklenir. Tüm hesaplamalarımızda Avogadro sayısını $6.022 \times 10^{23}$ olarak kullandık ve seçeneklerdeki değerler genellikle iki anlamlı basamağa yuvarlanmıştır. Verilen doğru cevabın D seçeneği olduğu düşünüldüğünde, bu seçenek diğerlerine göre daha uygun kabul edilmiştir. Gördüğünüz gibi, kimyasal hesaplamalar ve Avogadro sayısı bilgisiyle doğru sonuca ulaşmak mümkündür. Bu tür sorular, mol kavramını ve iyonlaşmayı ne kadar iyi anladığınızı gösterir.
Cevap D seçeneğidir.