Aşağıdaki cümlelerden hangisi önerme olmayan bir cümledir?
A) Bugün hava çok güzel.
B) Kapıyı kapatır mısın?
C) Kitap okumayı severim.
D) İstanbul Türkiye'nin en kalabalık şehridir.
Önerme, doğru ya da yanlış kesin bir değer alabilen, yargı bildiren cümlelerdir. Bir cümlenin önerme olabilmesi için şu iki temel özelliği taşıması gerekir:
- Bir yargı bildirmeli (bildirme cümlesi olmalı).
- Doğruluğu veya yanlışlığı kesin olarak belirlenebilmeli.
Şimdi seçenekleri bu özelliklere göre tek tek inceleyelim:
- A) Bugün hava çok güzel. Bu bir bildirme cümlesidir. Havanın güzelliği kişiden kişiye değişse de, bu ifadeye "doğru" ya da "yanlış" diyebiliriz (örneğin, "Hayır, bence hava kötü" diyerek yanlışlayabiliriz). Dolayısıyla bu bir önermedir.
- B) Kapıyı kapatır mısın? Bu bir soru cümlesidir ve bir eylem talebini ifade eder. Bir yargı bildirmez, dolayısıyla doğru ya da yanlış değeri alamaz. Bu nedenle önerme değildir.
- C) Kitap okumayı severim. Bu bir bildirme cümlesidir. Bu ifadeyi söyleyen kişi için doğru, sevmeyen bir başkası için yanlış olabilir. Doğruluk veya yanlışlık değeri taşıdığı için bir önermedir.
- D) İstanbul Türkiye'nin en kalabalık şehridir. Bu bir bildirme cümlesidir. Bu ifade, güncel verilere göre doğru olan bir bilgidir. Doğruluk değeri taşıdığı için bir önermedir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Kapıyı kapatır mısın?" cümlesinin bir soru cümlesi olduğu ve doğru ya da yanlış bir yargı bildirmediği açıkça görülmektedir. Bu nedenle önerme olmayan cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
