Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil kullanılmıştır?
A) Gülen yüzü herkesi mutlu ederdi.
B) Koşmak sağlık için faydalıdır.
C) Gelince hepimiz sevindik.
D) Okuyan öğrenciler başarılı olur.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden, zarf-fiil (bağ-fiil veya ulaç olarak da bilinir) kullanılan cümleyi bulmamız isteniyor. Zarf-fiiller, fiillere gelerek onları cümlede zarf görevinde kullanan eklerdir. Yani, fiilin zamanını, durumunu, nedenini veya nasıl yapıldığını belirten kelimeler oluştururlar. En yaygın zarf-fiil eklerinden bazıları şunlardır: -ip, -erek, -meden, -ince, -ken, -eli, -dıkça, -r...mez, -esiye, -e...e.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Gülen yüzü herkesi mutlu ederdi.
- Bu cümlede "gülen" kelimesi "gülmek" fiiline "-en" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "Gülen" kelimesi, "yüz" ismini nitelemektedir (nasıl yüz? gülen yüz).
- Fiillere gelerek isimleri niteleyen bu tür kelimelere "sıfat-fiil" (ortaç) denir. "-en, -an" eki bir sıfat-fiil ekidir. Bu nedenle A seçeneğinde zarf-fiil yoktur.
- B) Koşmak sağlık için faydalıdır.
- Bu cümlede "koşmak" kelimesi "koşmak" fiiline "-mak" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "Koşmak" kelimesi burada cümlenin öznesi görevindedir ve bir isim gibi kullanılmıştır.
- Fiillere gelerek onları isim gibi kullanan bu tür kelimelere "isim-fiil" (mastar) denir. "-mak, -mek" eki bir isim-fiil ekidir. Bu nedenle B seçeneğinde zarf-fiil yoktur.
- C) Gelince hepimiz sevindik.
- Bu cümlede "gelince" kelimesi "gelmek" fiiline "-ince" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "Gelince" kelimesi, "sevindik" fiilini zaman yönünden nitelemektedir (Ne zaman sevindik? Gelince sevindik).
- Fiillere gelerek onları zarf görevinde kullanan bu tür kelimelere "zarf-fiil" denir. "-ince, -ınca" eki bir zarf-fiil ekidir. Bu nedenle C seçeneğinde zarf-fiil kullanılmıştır.
- D) Okuyan öğrenciler başarılı olur.
- Bu cümlede "okuyan" kelimesi "okumak" fiiline "-an" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "Okuyan" kelimesi, "öğrenciler" ismini nitelemektedir (hangi öğrenciler? okuyan öğrenciler).
- Tıpkı A seçeneğindeki gibi, fiillere gelerek isimleri niteleyen bu tür kelimelere "sıfat-fiil" denir. "-an, -en" eki bir sıfat-fiil ekidir. Bu nedenle D seçeneğinde zarf-fiil yoktur.
Gördüğümüz gibi, sadece C seçeneğindeki "gelince" kelimesi bir fiili zaman yönünden niteleyerek zarf görevinde kullanılmıştır ve zarf-fiil eklerinden "-ince" ekini almıştır.
Cevap C seçeneğidir.
