Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bu soruda, Türkçe dilbilgisinin önemli konularından biri olan "ek fiil" ve onun "şart kipi"ni bulmamız isteniyor. Haydi, bu cümleyi adım adım inceleyelim ve doğru cevabı birlikte bulalım:
- Öncelikle "ek fiil" neydi, hatırlayalım. Ek fiil, isim soylu kelimeleri yüklem yapan veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapan "imek" fiilidir. Şart kipi ise fiillere "-sa / -se" eki getirilerek oluşturulur ve bir koşul bildirir.
- Şimdi cümlemize bakalım: "Eğer zamanın varsa bize katıl."
- Bu cümlede bir koşul (şart) belirtiliyor: "zamanın olması" koşulu.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) eğer: Bu kelime bir bağlaçtır. Cümleye "koşul" anlamı katar ama kendisi ek fiilin şart kipini taşımaz. Sadece şartın başlangıcını belirtir.
- B) zamanın: Bu kelime "zaman" ismine aitlik eki (-ın) gelmiş halidir. Bir isimdir, fiil değildir. Dolayısıyla ek fiil veya şart kipi içermez.
- C) varsa: İşte bu kelimeye dikkat! "Var" kelimesi burada bir isim veya isim soylu bir kelime gibi düşünülüp, üzerine ek fiilin şart kipi olan "-sa" eki gelmiştir. "Var" (mevcudiyet bildiren kelime) + "imek" (ek fiil) + "-se" (şart kipi) = "varsa" şeklinde oluşur. Anlamı "eğer mevcutsa, eğer bulunuyorsa" demektir. Bu kelime, ek fiilin şart kipini açıkça göstermektedir.
- D) katıl: Bu kelime bir fiildir ("katılmak" fiili) ve emir kipinde çekimlenmiştir. Ek fiil değildir ve şart kipi eki (-sa / -se) almamıştır.
- Gördüğümüz gibi, "varsa" kelimesi "var" kelimesine ek fiilin şart kipi olan "-sa" ekinin gelmesiyle oluşmuştur ve cümlenin koşulunu bildiren temel yapıdır.
Cevap C seçeneğidir.
