Değişken aralıklı pekiştirmede pekiştireç verilme zamanı nasıl belirlenir?
A) Önceden belirlenmiş sabit bir zamanda
B) Ortalama bir süreye göre rastgele
C) Sadece davranış sayısına bağlı olarak
D) Asla verilmez
Merhaba sevgili öğrenciler,
Pekiştirme tarifeleri, davranışların nasıl ve ne zaman pekiştirileceğini belirleyen kurallardır. Bu soruda, "Değişken Aralıklı Pekiştirme" (Variable Interval - VI) tarifesini inceliyoruz. Hadi seçenekleri adım adım değerlendirelim:
-
A) Önceden belirlenmiş sabit bir zamanda: Bu seçenek, "Sabit Aralıklı Pekiştirme" (Fixed Interval - FI) tarifesini tanımlar. Bu tarifede, belirli bir süre geçtikten sonra yapılan ilk doğru davranış pekiştirilir. Örneğin, her 5 dakikada bir. Ancak, değişken aralıklı pekiştirmede zaman sabit değildir. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
-
B) Ortalama bir süreye göre rastgele: İşte bu, değişken aralıklı pekiştirmenin temel özelliğidir! Bu tarifede, pekiştireç verilme zamanı her seferinde farklılık gösterir ancak belirli bir ortalama etrafında dalgalanır. Örneğin, "Değişken Aralıklı 5 dakika" (VI-5 dk) bir programda, pekiştireç ortalama her 5 dakikada bir verilir. Ancak bu süre bazen 2 dakika, bazen 8 dakika, bazen 4 dakika, bazen 6 dakika olabilir. Önemli olan, pekiştirecin ne zaman geleceğinin tahmin edilemez olması ve ortalamanın belirli bir süreye ayarlanmış olmasıdır. Bu belirsizlik, organizmanın sürekli olarak tepki vermesini sağlar çünkü pekiştirecin ne zaman geleceğini bilemez ve her an gelebilirmiş gibi davranmaya devam eder. Bu, davranışın sönmeye karşı direncini artırır.
-
C) Sadece davranış sayısına bağlı olarak: Bu seçenek, "Oranlı Pekiştirme" (Ratio Schedule) tarifelerini tanımlar. Eğer pekiştireç belirli bir sayıda davranıştan sonra veriliyorsa "Sabit Oranlı" (Fixed Ratio - FR), eğer pekiştireç ortalama bir sayıda davranıştan sonra rastgele veriliyorsa "Değişken Oranlı" (Variable Ratio - VR) pekiştirmedir. Bu tarifelerde zaman değil, davranış sayısı önemlidir. Sorumuz zaman aralığı ile ilgili olduğu için C seçeneği doğru değildir.
-
D) Asla verilmez: Bu seçenek, pekiştirme tarifelerinin doğasına tamamen aykırıdır. Pekiştirme tarifeleri, davranışın sürdürülmesi için pekiştirecin ne zaman ve nasıl verileceğini belirler. "Asla verilmez" durumu, davranışın sönmesine yol açar. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
Değişken aralıklı pekiştirmede, pekiştirecin ne zaman geleceğinin belirsizliği, davranışın istikrarlı ve sürekli bir şekilde sürdürülmesini sağlar. Bu yüzden kumar makineleri gibi bağımlılık yapıcı sistemlerde sıklıkla bu tür bir pekiştirme tarifesi kullanılır.
Cevap B seçeneğidir.
