Hangi cümlede 'ilgi zamiri' kullanılmıştır?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda 'ilgi zamiri' kavramını anlamamız ve cümlelerdeki kullanımlarını ayırt etmemiz isteniyor. Gelin, adım adım bu kavramı öğrenelim ve soruyu çözelim.
Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir. Cümlede bir ismin yerine geçerek o ismi temsil ederler. Örneğin, "Ali geldi" yerine "O geldi" diyebiliriz. Buradaki "O" bir zamirdir.
Türkçede 'ilgi zamiri' denildiğinde genellikle "-ki" eki akla gelir. Bu ek, bir ismin yerini tutarak aitlik veya ilgi bildirir. Genellikle bir isim tamlamasında tamlananın (ikinci ismin) yerini tutar.
Şimdi seçeneklere baktığımızda, hiçbirinde doğrudan "-ki" ilgi zamirini görmüyoruz. Bu durumda, sorunun 'ilgi zamiri' ifadesini daha geniş bir anlamda, yani 'iyelik zamiri' (sahiplik zamiri) anlamında kullanmış olabileceğini düşünmeliyiz. Çünkü günlük dilde veya bazı kaynaklarda bu iki kavram bazen karıştırılabilmektedir. Biz de bu ihtimali göz önünde bulundurarak 'iyelik zamiri' kavramına bakalım.
İyelik zamirleri, bir varlığın kime veya neye ait olduğunu bildiren eklerdir. Bu ekler, isimlere gelerek o ismin kime ait olduğunu gösterir ve aslında bir zamir görevi üstlenirler. Çünkü "benim kalemim" derken "benim" kelimesi bir zamirdir ve "-im" eki de bu zamirin anlamını taşır.
Bu ekler, cümlenin bağlamına göre bir ismin yerini tutabilir veya bir ismin kime ait olduğunu belirtebilir. Özellikle üçüncü tekil şahıs iyelik eki (-i, -sı, -si, -u, -ü) bazen tamlayanı (ait olanı) düşmüş bir isim tamlamasında zamir görevi üstlenir.
Buradaki "arabası" kelimesindeki "-sı" eki, "onun arabası" anlamını taşır. Yani arabanın kime ait olduğunu bildiren bir iyelik ekidir. Bu ek, "onun" zamirinin yerini tuttuğu için bir 'iyelik zamiri' görevi görür. Cümlede "onun" kelimesi düşmüş olsa da, "-sı" eki bu aitliği açıkça belirtir ve bir zamir işlevi görür.
Burada "kitabın kapağı" bir belirtili isim tamlamasıdır. "Kapağı" kelimesindeki "-ı" eki, "kitabın" kelimesine ait olduğunu gösteren bir iyelik ekidir. Ancak bu ek, tamlamanın bir parçasıdır ve tek başına bir ismin yerini tutan bir zamir değildir. "Kitabın" kelimesi zaten tamlayandır.
Burada "evimizin bahçesi" bir belirtili isim tamlamasıdır. "Bahçesi" kelimesindeki "-si" eki, "evimizin" kelimesine ait olduğunu gösteren bir iyelik ekidir. B seçeneğinde olduğu gibi, bu da tamlamanın bir parçasıdır ve tek başına bir zamir değildir.
Burada "kalemimin ucu" bir belirtili isim tamlamasıdır. "Ucu" kelimesindeki "-u" eki, "kalemimin" kelimesine ait olduğunu gösteren bir iyelik ekidir. Bu da tamlamanın bir parçasıdır ve tek başına bir zamir değildir.
Gördüğümüz gibi, seçeneklerde doğrudan "-ki" ilgi zamiri bulunmamaktadır. Ancak, A seçeneğindeki "arabası" kelimesindeki "-sı" eki, "onun arabası" anlamını taşıyarak düşmüş bir zamirin (onun) yerini tutar ve bir iyelik zamiri görevi görür. Sorunun 'ilgi zamiri' ifadesini 'iyelik zamiri' anlamında kullandığı düşünüldüğünde, doğru cevap A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
