Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu doğru yanıtlamak için öncelikle karstik şekillerin ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu iyi anlamamız gerekiyor. Karstik şekiller, suyun kolayca çözebildiği kayaçların (başta kireçtaşı/kalker olmak üzere, jips ve kaya tuzu gibi) bulunduğu alanlarda, yer altı ve yer üstü sularının bu kayaçları eritmesiyle oluşan özel yer şekilleridir. Dolinler, uvalalar, polyeler, mağaralar, sarkıtlar, dikitler, travertenler ve obruklar bu tür şekillere örnektir.
- Karstik şekillerin oluşumu için iki temel şart vardır: Çözünebilir kayaçların varlığı (başta kireçtaşı olmak üzere) ve yeterli miktarda yağış.
- Şimdi seçeneklerdeki bölgeleri bu şartlar açısından inceleyelim:
- A) İç Anadolu Bölgesi: Bu bölgede yer yer jips (alçı taşı) ve kaya tuzu yatakları bulunsa da, kireçtaşı oluşumları Akdeniz Bölgesi kadar yaygın ve kalın değildir. Bu nedenle karstik şekiller daha sınırlı alanlarda görülür (örneğin Konya Ovası'ndaki obruklar jips ve kireçtaşı erimesiyle oluşur).
- B) Akdeniz Bölgesi: Türkiye'de karstik şekillerin en yaygın ve belirgin olarak görüldüğü bölgedir. Özellikle Toros Dağları kuşağı, kalın ve geniş alanlara yayılmış kireçtaşı tabakalarından oluşur. Bu durum, bölgenin bol yağış almasıyla birleşince, dolin, uvala, polye, mağara (Damlatas, Karain, Dim gibi), obruk ve traverten gibi sayısız karstik şeklin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Antalya travertenleri ve Göksu Kanyonu gibi yerler bunun en güzel örneklerindendir.
- C) Doğu Anadolu Bölgesi: Bu bölgede volkanik ve metamorfik kayaçlar daha yaygındır. Kireçtaşı oluşumları Akdeniz Bölgesi'ne göre çok daha sınırlıdır ve karstik şekiller bu nedenle yaygın değildir.
- D) Karadeniz Bölgesi: Karadeniz Bölgesi bol yağış almasına rağmen, temel kayaç yapısı genellikle volkanik, metamorfik ve tortul (kumtaşı, kiltaşı gibi) kayaçlardan oluşur. Kireçtaşı yayılışı Akdeniz Bölgesi'ndeki kadar geniş ve etkili değildir. Bu nedenle karstik şekiller çok yaygın değildir.
- E) Ege Bölgesi: Ege Bölgesi'nde de yer yer mermer (metamorfize olmuş kireçtaşı) ve kireçtaşı oluşumları bulunsa da, Akdeniz Bölgesi'ndeki Toroslar kadar geniş ve belirgin bir karstik kuşak oluşturmaz.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Türkiye'de karstik şekillerin oluşumu için gerekli olan kalın kireçtaşı tabakaları ve yeterli yağış koşulları en iyi şekilde Akdeniz Bölgesi'nde bir araya gelmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
