🎓 Tanımlama Test 1 - Ders Notu
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, "Tanımlama Test 1"de karşılaşabileceğiniz temel akademik konuları sade ve anlaşılır bir dille özetlemek için hazırlandı. Testte başarılı olmak için anahtar kavramları doğru bir şekilde tanımak ve ayırt etmek çok önemlidir.
📌 Sözcük Türleri (Kelime Çeşitleri)
Türkçede kelimelerin cümle içindeki görevlerine göre farklı türleri vardır. Bir kelimenin türünü doğru belirlemek, cümleyi anlamanın ve dil bilgisi kurallarını uygulamanın ilk adımıdır.
- İsim (Ad): Canlı ve cansız varlıkları, kavramları karşılayan kelimelerdir. Örnek: kitap, öğrenci, sevgi.
- Sıfat (Ön Ad): İsimleri niteleyen veya belirten kelimelerdir. İsme "nasıl, hangi, kaç" soruları sorulduğunda cevap verir. Örnek: güzel hava, üç elma.
- Zamir (Adıl): İsimlerin yerini tutan kelimelerdir. Örnek: ben, o, şunlar, kimse.
- Zarf (Belirteç): Fiilleri, sıfatları veya kendi türünden kelimeleri durum, zaman, miktar, yer-yön ve soru yönünden belirten kelimelerdir. Örnek: hızlı koştu, çok güzel.
- Fiil (Eylem): İş, oluş, hareket veya durumu anlatan kelimelerdir. Genellikle "-mek, -mak" mastar ekini alabilir. Örnek: gelmek, okumak.
- Edat (İlgeç): Tek başına anlamı olmayan, cümle içinde kelimeler arasında anlam ilgisi kuran kelimelerdir. Örnek: ile, için, gibi.
- Bağlaç: Eş görevli kelimeleri, kelime gruplarını veya cümleleri birbirine bağlayan kelimelerdir. Örnek: ve, ama, fakat.
- Ünlem: Sevinç, korku, şaşkınlık gibi anlık duyguları veya seslenmeleri ifade eden kelimelerdir. Örnek: Eyvah! Of!
⚠️ Dikkat: Bir kelimenin türü, cümledeki kullanımına göre değişebilir. Örneğin, "güzel" kelimesi "güzel kız" cümlesinde sıfatken, "Bu çok güzel." cümlesinde isim görevindedir.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan özel kelimelerdir. Üç ana türü vardır.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -me, -mak, -mek, -ış, -iş, -uş, -üş" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılır. Örnek: Yüzmeyi severim. Kitap okumak güzeldir.
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an, -en, -ası, -esi, -maz, -mez, -ar, -er, -dık, -dik, -duk, -dük, -acak, -ecek, -mış, -miş, -muş, -müş" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi kullanılır, genellikle kendinden sonra gelen ismi niteler. Örnek: Gülen çocuk. Gelecek hafta.
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil / Ulaç): Fiil kök veya gövdelerine "-ip, -ıp, -up, -üp, -arak, -erek, -madan, -meden, -ken, -alı, -eli, -dıkça, -dikçe, -r...-mez" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi kullanılır, fiilin zamanını veya durumunu belirtir. Örnek: Gülerek konuştu. Koşup geldi.
💡 İpucu: Fiilimsiler, fiiller gibi olumsuz yapılabilirler ("gelmeme", "gelmeyen", "gelmeden") ancak fiiller gibi şahıs ve zaman ekleri almazlar. Bu, onları çekimli fiillerden ayıran en önemli özelliktir.
📌 Sayı Kümeleri
Matematikte sayıları belirli özelliklerine göre gruplandırmak, işlemleri ve problemleri anlamak için temel bir adımdır. İşte bazı temel sayı kümeleri:
- Doğal Sayılar ($\mathbb{N}$): Sayma işleminde kullandığımız sayılar ve sıfırdan oluşur. $\mathbb{N} = \{0, 1, 2, 3, ...\}$
- Tam Sayılar ($\mathbb{Z}$): Doğal sayılar, sıfır ve negatif tam sayılardan oluşur. Kesirli veya ondalıklı değildir. $\mathbb{Z} = \{..., -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, ...\}$
- Rasyonel Sayılar ($\mathbb{Q}$): $ rac{a}{b}$ şeklinde yazılabilen sayılardır, burada $a$ ve $b$ birer tam sayı ve $b \neq 0$ olmalıdır. Ondalıklı ifadeleri ya sonludur ya da devirlidir. Örnek: $ rac{1}{2}$, $0.75$, $-3$, $5$.
- İrrasyonel Sayılar ($\mathbb{I}$ veya $\mathbb{Q}'$): Rasyonel olmayan sayılardır. Yani $ rac{a}{b}$ şeklinde yazılamayan sayılardır. Ondalıklı ifadeleri sonsuz ve devirsizdir. Örnek: $\sqrt{2}$, $\pi$ (Pi sayısı), $e$ (Euler sayısı).
- Gerçek (Reel) Sayılar ($\mathbb{R}$): Rasyonel sayılar ve irrasyonel sayıların birleşimidir. Sayı doğrusu üzerindeki tüm noktaları temsil eder.
⚠️ Dikkat: Her doğal sayı aynı zamanda bir tam sayıdır, her tam sayı da aynı zamanda bir rasyonel sayıdır. Ancak her rasyonel sayı bir tam sayı veya doğal sayı değildir. Örneğin, $ rac{3}{4}$ rasyoneldir ama tam sayı değildir.
📝 Bu notlar, "Tanımlama Test 1" için sağlam bir temel oluşturmanıza yardımcı olacaktır. Başarılar dileriz!
