Bir sayının 15'e bölümünden kalan 8 ise, bu sayının 3'e bölümünden kalan kaçtır?
Sevgili öğrenciler, bu tür soruları çözmek için bölme işleminin temel özelliklerini ve kalan kavramını iyi anlamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
Bir sayının 15'e bölümünden kalan 8 ise, bu sayıyı $N$ olarak adlandıralım. Bölme algoritmasına göre, $N$ sayısı şu şekilde ifade edilebilir:
$N = 15 \times k + 8$
Burada $k$ bir tam sayıdır (bölüm).
Bizden istenen, bu $N$ sayısının 3'e bölümünden kalanı bulmaktır. Bunun için $N = 15k + 8$ ifadesini 3'e göre incelememiz gerekiyor.
İfadenin ilk kısmı $15k$'dir. 15 sayısı, 3'ün bir katıdır ($15 = 3 \times 5$). Bu durumda, $15k$ ifadesi de her zaman 3'ün bir katı olacaktır:
$15k = (3 \times 5) \times k = 3 \times (5k)$
Bu demektir ki, $15k$ sayısının 3'e bölümünden kalan her zaman 0'dır. Yani, $15k \equiv 0 \pmod{3}$.
Şimdi ifadenin ikinci kısmı olan 8 sayısını 3'e bölelim:
$8 = 3 \times 2 + 2$
Gördüğümüz gibi, 8 sayısının 3'e bölümünden kalan 2'dir. Yani, $8 \equiv 2 \pmod{3}$.
Şimdi $N = 15k + 8$ ifadesindeki her bir terimin 3'e bölümünden kalanları toplayabiliriz. Bir sayının toplamının bir sayıya bölümünden kalanı, o sayıların ayrı ayrı bölümlerinden kalanların toplamının o sayıya bölümünden kalanıdır.
Kalan($N \div 3$) = Kalan($15k \div 3$) + Kalan($8 \div 3$)
Kalan($N \div 3$) = $0 + 2$
Kalan($N \div 3$) = $2$
Bu durumda, $N$ sayısının 3'e bölümünden kalan 2'dir.
Cevap C seçeneğidir.