Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacı yanlış yazılmıştır?
A) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
B) Baktımki kimse gelmemiş.
C) Onunki daha güzel olmuş.
D) Akşamki toplantıya katılamayacağım.
Merhaba sevgili öğrenciler,
'ki'nin yazımı, Türkçede sıkça karıştırılan konulardan biridir. 'ki'nin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılacağını anlamak için iki temel kuralı bilmemiz gerekir:
- Bağlaç olan 'ki': Genellikle iki cümleyi birbirine bağlar ve ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz veya çok az değişir. Örneğin: "Duydum ki gelmiş." (Duydum, gelmiş.)
- Ek olan '-ki' (ilgi eki veya sıfat yapan ek): Kelimeye bitişik yazılır. Bir ismin yerini tutar veya bir ismi niteler. Bu tür 'ki'lere pratik olarak "-ler" eki getirdiğimizde anlamlı bir kelime oluşur. Örneğin: "Evdeki" -> "Evdekiler", "Akşamki" -> "Akşamkiler", "Onunki" -> "Onunkiler".
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- Buradaki '-ki', 'hangi hesap?' sorusuna cevap veren bir sıfat yapan ektir ('evde bulunan hesap' anlamında). 'Evdekiler' dediğimizde anlamlı olduğu için bitişik yazılması doğrudur.
- B) Baktımki kimse gelmemiş.
- Buradaki 'ki', "baktım" ve "kimse gelmemiş" cümlelerini birbirine bağlayan bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz: "Baktım, kimse gelmemiş." Ayrıca 'baktımkiler' dediğimizde anlamsız olduğu için ayrı yazılması gerekirdi. Doğru yazımı "Baktım ki kimse gelmemiş" şeklinde olmalıdır. Bu nedenle bu seçenekte 'ki'nin yazımı yanlıştır.
- C) Onunki daha güzel olmuş.
- Buradaki '-ki', 'onun olan şey' anlamında bir ismin yerini tutan ilgi ekidir. 'Onunkiler' dediğimizde anlamlı olduğu için bitişik yazılması doğrudur.
- D) Akşamki toplantıya katılamayacağım.
- Buradaki '-ki', 'hangi toplantı?' sorusuna cevap veren bir sıfat yapan ektir ('akşam yapılacak toplantı' anlamında). 'Akşamkiler' dediğimizde anlamlı olduğu için bitişik yazılması doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, 'ki' bağlacının yanlış yazıldığı cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
