Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık vardır?
A) TBMM'nin yeni yasası kabul edildi.
B) Dr. Ali Bey hastayı muayene etti.
C) Bu konuda MEB'in görüşü alınacak.
D) Prof. unvanını yeni almış.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda kısaltmaların yazımıyla ilgili kuralları hatırlamamız ve seçeneklerdeki kullanımları bu kurallara göre değerlendirmemiz gerekiyor. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) kısaltmaların yazımıyla ilgili temel kuralları şunlardır:
- Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir ve kesme işaretiyle ayrılır (örn: TDK'nin, TBMM'ye).
- Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın açılımına göre gelir ve kesme işaretiyle ayrılır (örn: kg'dan, cm'yi).
- Sonunda nokta bulunan kısaltmalara (Dr., Prof., Av. gibi) ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz ve ek, kısaltmanın açılımına göre getirilir (örn: Prof.a (Profesöre), Dr.un (Doktorun)).
- Unvan kısaltmaları (Dr., Prof., Av. vb.) nokta ile biter.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) TBMM'nin yeni yasası kabul edildi.
- "TBMM" büyük harflerle yapılmış bir kısaltmadır.
- Getirilen ek ("-nin"), kısaltmanın son harfinin okunuşuna ("M" / "me") göre gelmiş ve kesme işaretiyle ayrılmıştır.
- Bu kullanım doğrudur.
- B) Dr. Ali Bey hastayı muayene etti.
- "Dr." bir unvan kısaltmasıdır ve sonuna nokta konulması doğrudur.
- Bu cümlede kısaltmaya herhangi bir ek getirilmediği için ek yazım kuralları geçerli değildir. Sadece unvan olarak kullanılmıştır.
- Bu kullanım doğrudur.
- C) Bu konuda MEB'in görüşü alınacak.
- "MEB" büyük harflerle yapılmış bir kısaltmadır.
- Getirilen ek ("-in"), kısaltmanın son harfinin okunuşuna ("B" / "be") göre gelmiş ve kesme işaretiyle ayrılmıştır.
- Bu kullanım doğrudur.
- D) Prof. unvanını yeni almış.
- "Prof." bir unvan kısaltmasıdır ve sonuna nokta konulması doğrudur.
- Ancak, "Prof." gibi unvan kısaltmaları genellikle bir ismin önünde (örn: Prof. Dr. Ahmet Yılmaz) veya bir unvan zincirinde kullanılır.
- Bir unvanın kendisinden bahsedilirken, yani "unvan" kelimesiyle birlikte kullanıldığında, kısaltma yerine unvanın tam hali olan "Profesör" kelimesinin kullanılması dil bilgisi ve anlatım açısından daha uygun ve doğrudur.
- Bu cümlede "Profesör unvanını yeni almış" denmesi beklenir. "Prof." kısaltmasının bu şekilde tek başına, bir ismin önünde olmadan ve "unvan" kelimesiyle birlikte kullanılması bir yazım yanlışlığı veya anlatım bozukluğu olarak kabul edilebilir.
Bu durumda, A, B ve C seçeneklerindeki kısaltma kullanımları doğruyken, D seçeneğindeki "Prof." kısaltmasının kullanımı dil bilgisi kurallarına göre uygun değildir.
Cevap D seçeneğidir.
