Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı sıfatı adlaşmıştır?
A) Üç kitap okudum bu hafta.
B) Beşinci sırada oturuyorum.
C) İkiler takım olarak çalıştı.
D) On lira param kaldı.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda sayı sıfatının ne zaman adlaşacağını bulmamız isteniyor. Öncelikle "sayı sıfatı" ve "adlaşmış sıfat" kavramlarını hatırlayalım:
- Sayı Sıfatı: Varlıkların sayısını, sırasını, oranını veya miktarını belirten sözcüklerdir. Bir ismin önüne gelerek o ismi niteler veya belirtirler. Örneğin: "üç elma", "beşinci kat".
- Adlaşmış Sıfat: Bir sıfatın nitelediği veya belirttiği isim düşürüldüğünde, sıfatın ismin yerine geçerek ismin görevini üstlenmesidir. Bu durumda sıfat, isim gibi çekim ekleri (çoğul eki, hal ekleri vb.) alabilir. Örneğin: "güzel kız" yerine "güzeller", "yaşlı adam" yerine "yaşlılar".
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Üç kitap okudum bu hafta.
- Burada "üç" kelimesi, "kitap" ismini sayı yönünden belirtmektedir. "Üç" bir sayı sıfatıdır ve "kitap" ismi düşmediği için adlaşmamıştır.
- B) Beşinci sırada oturuyorum.
- Burada "beşinci" kelimesi, "sıra" ismini sıra yönünden belirtmektedir. "Beşinci" bir sıra sayı sıfatıdır ve "sıra" ismi düşmediği için adlaşmamıştır.
- C) İkiler takım olarak çalıştı.
- Burada "ikiler" kelimesi, aslında "iki kişi", "iki öğrenci" veya "iki grup" gibi bir ifadeyi karşılamaktadır. "İki" sayı sıfatı, nitelediği "kişi", "öğrenci" veya "grup" gibi isimler düşürüldüğü için ismin yerine geçmiş ve çoğul eki (-ler) alarak adlaşmıştır. Yani "iki kişi" yerine "ikiler" denilmiştir.
- D) On lira param kaldı.
- Burada "on" kelimesi, "lira" ismini sayı yönünden belirtmektedir. "On" bir sayı sıfatıdır ve "lira" ismi düşmediği için adlaşmamıştır.
Bu açıklamalar ışığında, "İkiler" kelimesinde sayı sıfatı olan "iki"nin, nitelediği isim düşerek ismin görevini üstlendiğini ve adlaşmış olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
