Değişken oranlı pekiştirmede, pekiştireç verilme sıklığı nasıl belirlenir?
A) Sabit bir kurala göre
B) Rastgele veya değişken bir kurala göre
C) Zamana göre
D) Davranışın niteliğine göre
Sevgili öğrenciler, bu soru pekiştirme tarifeleri konusundaki bilginizi ölçüyor. Pekiştirme tarifeleri, bir davranışın ne sıklıkta veya hangi koşullarda pekiştirileceğini belirleyen kurallardır. Şimdi, değişken oranlı pekiştirmede pekiştirecin nasıl verildiğine adım adım bakalım:
- Pekiştirme Tarifeleri Nedir?
Pekiştirme tarifeleri, bir davranışın öğrenilmesini veya sürdürülmesini sağlamak için pekiştirecin (ödülün) ne zaman veya hangi koşullarda verileceğini belirleyen kurallardır. Dört temel pekiştirme tarifesi vardır: sabit oranlı, değişken oranlı, sabit aralıklı ve değişken aralıklı.
- Değişken Oranlı Pekiştirme Nedir?
Değişken oranlı pekiştirme tarifesinde, bir davranışın pekiştirilmesi için gereken tepki sayısı sabit değildir. Yani, pekiştireç her zaman belirli bir sayıda tepkiden sonra gelmez. Bunun yerine, pekiştireç verilmeden önce yapılması gereken tepki sayısı her seferinde değişir, ancak ortalama bir sayı etrafında döner.
- "Değişken" ve "Oranlı" Kelimelerinin Anlamı:
- Değişken: Pekiştirecin ne zaman geleceği önceden tahmin edilemez. Bir pekiştireç için 3 tepki gerekebilirken, bir sonraki için 7, daha sonraki için 5 tepki gerekebilir. Bu belirsizlik, davranışın yüksek ve istikrarlı bir şekilde sürdürülmesini sağlar.
- Oranlı: Pekiştireç, belirli bir zaman dilimine göre değil, yapılan davranışların (tepkilerin) sayısına göre verilir. Yani, ne kadar çok tepki verirseniz, o kadar çok pekiştireç alma şansınız artar.
- Örneklerle Anlayalım:
- Kumar Makineleri (Slot Makineleri): Bir kumar makinesine her kol çevirdiğinizde (tepki), ne zaman para kazanacağınızı (pekiştireç) bilemezsiniz. Bazen birkaç çevirmede kazanırsınız, bazen onlarca çevirmede. Bu, değişken oranlı pekiştirmenin klasik bir örneğidir ve bu yüzden insanlar bu makineleri oynamaya devam ederler.
- Balık Tutmak: Oltayı her attığınızda (tepki), ne zaman balık tutacağınızı (pekiştireç) bilemezsiniz. Bazen hemen gelir, bazen uzun süre beklemek gerekir. Bu belirsizlik, balıkçıların sabırla beklemeye ve oltayı atmaya devam etmelerini sağlar.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Sabit bir kurala göre: Bu, sabit oranlı pekiştirmeyi tanımlar (örneğin, her 5 tepkide bir pekiştireç). Değişken oranlı pekiştirmede kural sabit değildir.
- B) Rastgele veya değişken bir kurala göre: Bu ifade, değişken oranlı pekiştirmenin tam tanımıdır. Pekiştireç verilme sıklığı (kaç tepkiden sonra geleceği) her seferinde değişir ve bu durum rastgele bir görünüm sergiler.
- C) Zamana göre: Bu, aralıklı pekiştirme tarifelerini (sabit aralıklı veya değişken aralıklı) tanımlar. Oranlı tarifelerde zaman değil, tepki sayısı önemlidir.
- D) Davranışın niteliğine göre: Davranışın niteliği, hangi davranışın pekiştirileceğini belirler, ancak pekiştirecin ne sıklıkta verileceğini belirlemez. Değişken oranlı pekiştirmede, pekiştirilen davranışın niteliği aynı kalır, ancak pekiştirecin gelmesi için gereken tepki sayısı değişir.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, değişken oranlı pekiştirmede pekiştireç verilme sıklığı rastgele veya değişken bir kurala göre belirlenir.
Cevap B seçeneğidir.
