Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, psikolojinin önemli kavramlarından biri olan "değişken oranlı pekiştirme"nin hangi öğrenme türüyle ilişkili olduğunu anlamamız isteniyor. Hadi bu kavramları adım adım inceleyelim:
- Değişken Oranlı Pekiştirme Nedir?
Pekiştirme, bir davranışın gelecekte tekrar etme olasılığını artıran herhangi bir sonuçtur. Değişken oranlı pekiştirme ise, bir davranışın belirli bir sayıda yapıldıktan sonra pekiştirildiği, ancak bu sayının her seferinde değiştiği bir pekiştirme tarifesidir. Yani, ne zaman pekiştirileceğinizi kesin olarak bilemezsiniz. Örneğin, kumar makineleri veya balık tutmak bu tür pekiştirmeye iyi bir örnektir. Bu tarife, davranışın en dirençli ve sürekli olmasını sağlar çünkü birey her an pekiştirilebileceği umuduyla davranışı sürdürür.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Klasik koşullanma: Bu öğrenme türü, Ivan Pavlov'un köpekleriyle yaptığı deneylerle bilinir. Bireyin istemsiz tepkilerinin (örneğin salya akıtma) nötr bir uyarıcıyla (zil sesi) ilişkilendirilmesiyle ortaya çıkar. Burada bir davranışın sıklığını artırmak veya azaltmak için pekiştirme tarifeleri kullanılmaz. Dolayısıyla, değişken oranlı pekiştirme ile doğrudan ilişkili değildir.
- B) Edimsel koşullanma: B.F. Skinner tarafından geliştirilen bu kavram, bireyin kendi isteğiyle yaptığı davranışların (edimlerin) sonuçları (pekiştirme veya ceza) tarafından şekillendirildiğini savunur. Edimsel koşullanmada, davranışın gelecekteki olasılığını artırmak için pekiştirme tarifeleri (sabit oranlı, değişken oranlı, sabit aralıklı, değişken aralıklı) kullanılır. Değişken oranlı pekiştirme, tam da edimsel koşullanmanın bir parçası olan bir pekiştirme tarifesidir.
- C) Sosyal öğrenme: Albert Bandura'nın öncülük ettiği bu teori, bireylerin başkalarını gözlemleyerek, taklit ederek ve model alarak öğrendiğini belirtir. Gözlem yoluyla öğrenme, taklit etme ve model alma gibi süreçleri içerir. Pekiştirme tarifeleri bu öğrenme türünün doğrudan bir bileşeni değildir.
- D) Bilişsel öğrenme: Bu öğrenme türü, zihinsel süreçlere odaklanır. Problem çözme, içgörü kazanma, bilgi işleme gibi süreçleri içerir. Bireyin çevresindeki bilgiyi nasıl algıladığı, işlediği, depoladığı ve kullandığı ile ilgilidir. Pekiştirme tarifeleri bu öğrenme türünün temel bir mekanizması değildir.
- Sonuç:
Değişken oranlı pekiştirme, bireyin kendi isteğiyle yaptığı davranışların sonuçlarına bağlı olarak şekillendiği edimsel koşullanma teorisinin temel bir bileşenidir. Bu tarife, davranışın sıklığını ve direncini artırmak için kullanılır.
Cevap B seçeneğidir.
