Sevgili öğrenciler, bu soruda Osmanlı Devleti'ndeki yargı sisteminin en üst düzey yetkilisi ve yargıç atamalarını denetleyen görevliyi bulmamız isteniyor. Osmanlı yönetim yapısını ve görevlilerin yetkilerini hatırlayarak bu soruyu kolayca çözebiliriz.
- A) Şeyhülislam: Şeyhülislam, Osmanlı Devleti'nde en yüksek dinî otoriteydi. Fetva verme, yani dinî konularda görüş bildirme yetkisine sahipti. Yargı sisteminin genel işleyişi üzerinde dolaylı bir etkisi olsa da, doğrudan yargıç atamalarını denetleyen veya yargı sisteminin en üst düzey yöneticisi değildi.
- B) Kazasker: Kazasker, Osmanlı yargı sisteminde çok önemli bir yere sahipti. Hem Rumeli Kazaskeri hem de Anadolu Kazaskeri olmak üzere genellikle iki Kazasker bulunurdu. Kazaskerler, kadıların (yargıçların) atanmasından, görevden alınmasından, terfi ettirilmesinden ve genel olarak yargı sisteminin işleyişinden sorumluydu. Ayrıca, büyük davalara bakma yetkileri de vardı. Bu tanım, soruda belirtilen "yargı sisteminde en üst düzeyde yetkiye sahip" ve "yargıçların atanmasını denetlerdi" ifadeleriyle birebir örtüşmektedir.
- C) Vezir-i Azam: Vezir-i Azam (Sadrazam), Osmanlı Devleti'nin en yüksek idari makamıydı. Padişahın mutlak vekiliydi ve Divan-ı Hümayun'a başkanlık ederdi. Devletin genel yönetiminden, dış ilişkilerden ve ordunun sevk ve idaresinden sorumluydu. Yargı sistemi üzerinde genel bir denetimi olsa da, doğrudan yargı sisteminin en üst düzey yetkilisi veya yargıç atamalarını denetleyen kişi değildi.
- D) Defterdar: Defterdar, Osmanlı Devleti'nin mali işlerinden sorumlu en üst düzey görevlisiydi. Devletin gelir ve giderlerini kaydeder, bütçeyi hazırlar ve mali politikaları yürütürdü. Yargı sistemiyle doğrudan bir yetki veya sorumluluğu bulunmamaktaydı.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, yargı sisteminde en üst düzeyde yetkiye sahip olan ve yargıçların atanmasını denetleyen Osmanlı görevlisi Kazasker'dir.
Cevap B seçeneğidir.
