Sevgili öğrenciler, bu soruda fiilin nesnesine göre geçişli olup olmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "geçişli fiil" ve "geçişsiz fiil" kavramlarını hatırlayalım:
- Geçişli Fiil: Nesne alabilen fiillerdir. Fiile "kimi?" veya "ne?" sorularını sorduğumuzda cevap alabiliyorsak veya fiilin başına "onu" kelimesini getirdiğimizde anlamlı oluyorsa, o fiil geçişlidir.
- Geçişsiz Fiil: Nesne alamayan fiillerdir. Fiile "kimi?" veya "ne?" sorularını sorduğumuzda cevap alamayız ve fiilin başına "onu" kelimesini getirdiğimizde anlamsız olur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuk koştu. Bu cümlede fiil "koştu"dur. Fiilin başına "onu" getirdiğimizde "onu koştu" ifadesi anlamsızdır. "Kimi koştu?" veya "Ne koştu?" sorularına da cevap alamayız. Bu nedenle "koşmak" fiili geçişsizdir.
- B) Masa kırıldı. Bu cümlede fiil "kırıldı"dır. "Onu kırıldı" ifadesi anlamsızdır. "Kimi kırıldı?" veya "Ne kırıldı?" sorularına cevap alamayız. "Kırılmak" fiili geçişsizdir. (Bu fiil aynı zamanda edilgen çatılıdır ve nesne almaz.)
- C) Öğretmen soruyu sordu. Bu cümlede fiil "sordu"dur. Fiilin başına "onu" getirdiğimizde "onu sordu" ifadesi anlamlıdır. Ayrıca "Öğretmen neyi sordu?" diye sorduğumuzda "soruyu" cevabını alıyoruz. Bu nedenle "sormak" fiili geçişlidir.
- D) Hava soğudu. Bu cümlede fiil "soğudu"dur. "Onu soğudu" ifadesi anlamsızdır. "Kimi soğudu?" veya "Ne soğudu?" sorularına cevap alamayız. "Soğumak" fiili geçişsizdir.
- E) Yaprak sarardı. Bu cümlede fiil "sarardı"dır. "Onu sarardı" ifadesi anlamsızdır. "Kimi sarardı?" veya "Ne sarardı?" sorularına cevap alamayız. "Sararmak" fiili geçişsizdir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece C seçeneğindeki "sormak" fiilinin nesne alabildiğini ve dolayısıyla geçişli olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
