Hangi ölçü sisteminde 'feilâtün, feilâtün, feilâtün, feilün' gibi kalıplar kullanılır?
A) Hece ölçüsü
B) Aruz ölçüsü
C) Serbest ölçü
D) Nazım ölçüsü
Şiirde kullanılan ölçü sistemleri, dizelerin ritmini ve ahengini belirleyen önemli unsurlardır. Soruda verilen 'feilâtün, feilâtün, feilâtün, feilün' gibi kalıplar, belirli bir ölçü sistemine özgüdür.
- Verilen Kalıpları Anlayalım: 'Feilâtün', 'mefâîlün', 'fâilâtün' gibi kalıplara tef'ile adı verilir. Bu tef'ileler, Arap ve Fars edebiyatlarından Türk şiirine geçmiş olan bir ölçü sisteminin temel yapı taşlarıdır. Her bir tef'ile, hecelerin açıklık (kısa hece) ve kapalılık (uzun hece) durumlarına göre belirli bir ritim ve ses değeri taşır.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Hece ölçüsü: Türk şiirinin milli ölçüsüdür. Dizelerdeki hece sayısının eşitliğine dayanır (örneğin 7'li, 8'li, 11'li hece ölçüsü). Burada hecelerin uzunluğu veya kısalığı önemli değildir, sadece sayısı önemlidir. Bu nedenle 'feilâtün' gibi kalıplar hece ölçüsünde kullanılmaz.
- B) Aruz ölçüsü: Hecelerin açık (ünlü ile biten kısa hece) veya kapalı (ünsüz ile biten veya uzun ünlü içeren hece) oluşuna dayanan bir ölçü sistemidir. Dizeler, bu açık ve kapalı hecelerin belirli sıralanışıyla oluşan tef'ile adı verilen kalıplara göre düzenlenir. Soruda verilen 'feilâtün, feilâtün, feilâtün, feilün' kalıbı, aruz ölçüsünde kullanılan bir tef'ile dizisidir. Bu kalıplar, şiire kendine özgü bir ritim ve musiki katar.
- C) Serbest ölçü: Herhangi bir hece sayısı, kafiye veya ölçü kuralına bağlı olmayan, şairin tamamen özgür bir biçimde yazdığı şiir türüdür. Dolayısıyla 'feilâtün' gibi kalıpların serbest ölçüde yeri yoktur.
- D) Nazım ölçüsü: Bu, şiirde kullanılan ölçülerin genel adıdır. Hece ölçüsü de, aruz ölçüsü de birer nazım ölçüsüdür. Ancak soru, spesifik olarak 'feilâtün' gibi kalıpların hangi sistemde kullanıldığını sorduğu için, daha özel ve doğru bir cevap olan "Aruz ölçüsü"nü seçmemiz gerekir.
- Sonuç: 'Feilâtün, feilâtün, feilâtün, feilün' gibi tef'ileler, hecelerin açıklık ve kapalılık değerlerine göre şekillenen ve şiire özgün bir ritim veren Aruz ölçüsünün temel unsurlarıdır.
Cevap B seçeneğidir.
