🎓 LGS konuları PDF indir Test 1 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu "LGS konuları PDF indir Test 1" testinde karşınıza çıkabilecek temel LGS konularını sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Testi çözmeden önce veya sonra bilgilerinizi tazelemek için bu özete göz atabilirsiniz.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek türeyen, fiil özelliğini tamamen kaybetmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Cümlede yüklem olamazlar ama fiil gibi olumsuz yapılabilir ve ek fiil alabilirler.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır.
- Örnek: "Kitap okumak en sevdiğim aktivitedir." (Okuma eyleminin adı)
- Örnek: "Senin gülüşün bana huzur veriyor." (Gülme eyleminin adı)
- Sıfat-Fiil (Ortaca): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat görevinde kullanılır, önündeki ismi niteler veya adlaşmış sıfat olarak tek başına kullanılır.
- Örnek: "Koşan çocuk düştü." (Çocuğu niteleyen sıfat)
- Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." (Günleri niteleyen sıfat)
- Örnek: "Pazardan aldıklarını getirdi." (Adlaşmış sıfat-fiil, "aldığı şeyleri" anlamında)
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -mez...mez" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede genellikle zarf görevinde kullanılır, fiili veya fiilimsiyi zaman ya da durum yönünden belirtir.
- Örnek: "Ders çalışırken uyuyakalmış." (Ne zaman uyuyakalmış? Çalışırken.)
- Örnek: "Koşarak yanıma geldi." (Nasıl geldi? Koşarak.)
⚠️ Dikkat: "-ma / -me" eki, olumsuzluk eki mi yoksa isim-fiil eki mi olduğuna dikkat edin. "Gelmeme kararı aldı." (İsim-fiil) vs. "Sakın gelme!" (Olumsuzluk eki).
💡 İpucu: Bazı fiilimsiler zamanla kalıcı isim haline gelebilir. Örneğin, "dondurma", "çakmak", "yemek", "dolma". Bunlar artık fiilimsi değildir, bir varlığın veya kavramın adı olmuştur.
📝 Çarpanlar ve Katlar
Matematikte sayılarla ilgili temel kavramlardan olan çarpanlar ve katlar, ilerleyen konularda da sıkça karşınıza çıkacaktır. Bu konuyu iyi anlamak, diğer konular için sağlam bir temel oluşturur.
- Çarpan (Bölen): Bir sayıyı kalansız bölen her sayıya o sayının çarpanı denir. Aynı zamanda o sayının bölenidir.
- Örnek: 12 sayısının çarpanları (bölenleri): 1, 2, 3, 4, 6, 12.
- Asal Çarpan: Bir sayının çarpanlarından asal olanlara asal çarpan denir. Asal sayılar sadece 1'e ve kendisine bölünebilen 1'den büyük sayılardır (2, 3, 5, 7, 11...).
- Örnek: 12 sayısının asal çarpanları: 2 ve 3. (Çünkü $12 = 2^2 \times 3^1$)
- Kat: Bir sayının kendisiyle veya başka bir sayıyla çarpılması sonucu elde edilen sayılara o sayının katları denir.
- Örnek: 5 sayısının katları: 5, 10, 15, 20, 25...
💡 İpucu: Bir sayının tüm çarpanlarını bulmak için sayıyı asal çarpanlarına ayırmak ve bu asal çarpanların farklı kuvvetlerini birbiriyle çarpmak pratik bir yöntemdir. Örneğin, 30 sayısının asal çarpanları 2, 3, 5'tir. Çarpanları: 1, 2, 3, 5, 6 ($2 \times 3$), 10 ($2 \times 5$), 15 ($3 \times 5$), 30 ($2 \times 3 \times 5$).
🌍 Mevsimler ve İklim
Mevsimlerin oluşumu ve iklim olayları, Dünya'mızın hareketleri ve Güneş ile olan ilişkisiyle yakından ilgilidir. Bu konu, coğrafya ve fen bilimlerinin kesişim noktalarından biridir.
- Dünya'nın İki Temel Hareketi:
- Kendi Ekseni Etrafında Dönme: Dünya kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru 24 saatte (1 gün) döner. Bu hareket gece ve gündüzün oluşmasına neden olur.
- Güneş Etrafında Dolanma: Dünya, Güneş etrafında elips şeklinde bir yörüngede 365 gün 6 saatte (1 yıl) dolanır. Bu hareket mevsimlerin oluşumunda temel etkendir.
- Eksen Eğikliği: Dünya'nın dönme ekseni, yörünge düzlemine göre yaklaşık $23.5^\circ$ eğiktir. Bu eğiklik, mevsimlerin oluşumundaki en önemli nedendir.
- Eksen eğikliği sayesinde Güneş ışınları yıl boyunca Dünya yüzeyine farklı açılarla düşer.
- Güneş ışınlarının dik veya dike yakın açıyla düştüğü bölgelerde birim alana düşen enerji miktarı fazla olur ve yaz mevsimi yaşanır.
- Güneş ışınlarının eğik açıyla düştüğü bölgelerde ise birim alana düşen enerji miktarı az olur ve kış mevsimi yaşanır.
- Gece-Gündüz Süreleri: Eksen eğikliği ve Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketi, yıl içinde gece ve gündüz sürelerinin değişmesine neden olur. Ekinoks (21 Mart, 23 Eylül) tarihlerinde gece ve gündüz süreleri eşitlenir. Solstis (21 Haziran, 21 Aralık) tarihlerinde ise en uzun veya en kısa gece/gündüz yaşanır.
⚠️ Dikkat: Mevsimlerin oluşmasının temel nedeni Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığı DEĞİLDİR! Dünya'nın Güneş'e en yakın olduğu zamanlarda (Ocak ayı) Kuzey Yarım Küre'de kış yaşanması bunun en büyük kanıtıdır. Temel neden eksen eğikliği ve buna bağlı olarak Güneş ışınlarının düşme açısının değişmesidir.
📖 Bir Kahraman Doğuyor (Atatürk'ün Hayatı)
Bu konuda, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatı, kişisel özellikleri ve fikir hayatını etkileyen şehirler üzerinde durulur. Onun yetiştiği ortam, aldığı eğitimler ve yaşadığı olaylar, ileride bir lider olmasında büyük rol oynamıştır.
- Atatürk'ün Kişisel Özellikleri: Vatanseverliği, ileri görüşlülüğü, çok yönlülüğü, inkılapçılığı, kararlılığı, liderlik vasfı, idealistliği, akılcılığı ve bilimselliği gibi özellikler hayatının her döneminde gözlemlenmiştir.
- Fikir Hayatını Etkileyen Şehirler:
- Selanik: Doğduğu ve çocukluğunu geçirdiği çok uluslu, farklı kültürlerin bir arada yaşadığı bir şehirdir. Avrupa'daki gelişmelerin takip edildiği, çeşitli fikir akımlarının yayıldığı bir merkezdir. Bu durum, onun çok yönlü ve açık fikirli bir birey olmasında etkili olmuştur.
- Manastır: Askeri idadiyi okuduğu şehirdir. Burada askeri yeteneklerinin yanı sıra, edebiyat ve hitabet yeteneğini de geliştirmiştir. Önemli Türk ve Batılı düşünürlerin eserlerini okuyarak fikir dünyasını zenginleştirmiştir.
- İstanbul: Harp Okulu ve Harp Akademisi'ni okuduğu, Osmanlı Devleti'nin başkenti ve merkezi konumundadır. Burada ülkenin sorunlarını daha yakından görmüş, arkadaşlarıyla çeşitli tartışma ortamlarında bulunarak siyasi düşüncelerini geliştirmiştir.
- Sofya: Askeri ateşe olarak görev yaptığı şehirdir. Avrupa devletlerinin siyasi ve askeri durumlarını yakından tanıma fırsatı bulmuş, Batı medeniyetini ve yaşam tarzını gözlemlemiştir.
💡 İpucu: Atatürk'ün kişisel özelliklerini ve fikir hayatını etkileyen şehirleri, o şehirlerin genel özellikleriyle ve Atatürk'ün o dönemdeki yaşantısıyla ilişkilendirerek öğrenmek, bilgileri kalıcı hale getirmenize yardımcı olacaktır.
