Sevgili öğrenciler, bu soruda 'de/da' ekinin veya bağlacının doğru kullanımını anlamamız gerekiyor. Türkçede 'de/da' iki farklı şekilde karşımıza çıkar: ya bir ek olarak (bulunma hâl eki) ya da bir bağlaç olarak.
- Bulunma Hâl Eki (-de/-da): Bu ek, bir şeyin nerede bulunduğunu, hangi yerde olduğunu belirtir. Kelimeye bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur, hatta anlamsız hale gelir. "Nerede?" veya "Kimde?" sorularına cevap verir.
- Bağlaç Olan 'de/da': Bu 'de/da', cümleleri veya eş görevli kelimeleri birbirine bağlar. Ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı genellikle bozulmaz, sadece cümlenin vurgusu veya eklediği "bile, dahi" anlamı kaybolur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Okulda ders çalışıyoruz.
- Buradaki 'da' kelimeye bitişik yazılmıştır ('okulda').
- Cümleden çıkarıp okuyalım: "Okul ders çalışıyoruz." Gördüğünüz gibi cümlenin anlamı bozuldu ve anlamsız hale geldi.
- "Nerede ders çalışıyoruz?" sorusuna "Okulda" cevabını veriyor. Bu nedenle buradaki 'da' bulunma hâl ekidir.
- B) O da bizimle gelecek.
- Buradaki 'da' kelimeden ayrı yazılmıştır ('o da').
- Cümleden çıkarıp okuyalım: "O bizimle gelecek." Cümlenin anlamı bozulmadı, sadece 'ek olarak', 'o bile' anlamı kayboldu.
- Bu 'da', "o bile" anlamı kattığı için bir bağlaçtır.
- C) Evde yemek yedik.
- Buradaki 'de' kelimeye bitişik yazılmıştır ('evde').
- Cümleden çıkarıp okuyalım: "Ev yemek yedik." Cümlenin anlamı bozuldu.
- "Nerede yemek yedik?" sorusuna "Evde" cevabını veriyor. Bu nedenle buradaki 'de' bulunma hâl ekidir.
- D) Bahçede oynuyorlar.
- Buradaki 'de' kelimeye bitişik yazılmıştır ('bahçede').
- Cümleden çıkarıp okuyalım: "Bahçe oynuyorlar." Cümlenin anlamı bozuldu.
- "Nerede oynuyorlar?" sorusuna "Bahçede" cevabını veriyor. Bu nedenle buradaki 'de' bulunma hâl ekidir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, 'de/da' bağlacının ayrı yazıldığı ve cümleden çıkarıldığında anlamı bozmadığı tek seçenek B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
