Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, psikolojinin temel konularından biri olan klasik koşullanma ilkesini anlamamızı istiyor. Gelin, adım adım bu süreci inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- Klasik Koşullanma Nedir?
Klasik koşullanma, Rus fizyolog Ivan Pavlov'un köpekler üzerinde yaptığı deneylerle ortaya koyduğu bir öğrenme biçimidir. Bu süreçte, başlangıçta bir tepki yaratmayan nötr bir uyarıcı, doğal bir tepki yaratan başka bir uyarıcı ile tekrar tekrar eşleştirilerek, zamanla tek başına o tepkiyi yaratma yeteneği kazanır.
- Deneyin Aşamaları:
- Koşullanma Öncesi:
- Nötr Uyarıcı (NU): Zil sesi. Başlangıçta köpek için hiçbir anlamı yoktur, salya akıtmaz.
- Koşulsuz Uyarıcı (KU): Et. Köpek için doğal olarak salya akıtma tepkisi yaratan bir uyarıcıdır.
- Koşulsuz Tepki (KT): Salya akıtma. Et karşısında köpeğin doğal, öğrenilmemiş tepkisidir.
- Koşullanma Süreci:
- Zil sesi (NU) ile et (KU) tekrar tekrar birlikte verilir. Köpek, zil sesinden hemen sonra etin geleceğini öğrenir.
- Koşullanma Sonrası:
- Artık sadece zil sesi duyulduğunda köpek salya akıtmaya başlar.
- Bu noktada, başlangıçta nötr olan zil sesi, tek başına bir tepkiyi (salya) tetikleyebildiği için Koşullu Uyarıcı (KOU) haline gelmiştir.
- Zil sesine verilen salya tepkisi ise Koşullu Tepki (KOT) olarak adlandırılır.
- Sorumuza Dönelim:
Soru, "Koşullanmadan sonra, zil sesi köpek için ne olur?" diye soruyor. Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, başlangıçta nötr olan zil sesi, koşullanma süreci tamamlandıktan sonra köpekte salya akıtma tepkisini tetikleyebilen bir uyarıcı haline gelir. Bu duruma Koşullu Uyarıcı denir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Nötr uyarıcı: Zil sesi koşullanmadan önce nötr uyarıcıydı.
- B) Koşulsuz uyarıcı: Koşulsuz uyarıcı, etin kendisidir.
- C) Koşullu uyarıcı: Zil sesi, koşullanma sonrasında bu hale gelir. Bu, doğru cevaptır.
- D) Olumsuz pekiştireç: Olumsuz pekiştireç, operant koşullanma kavramıdır ve bir davranışın sıklığını artırmak için istenmeyen bir uyarıcının ortamdan kaldırılması anlamına gelir. Klasik koşullanma bağlamında ve bu örnekte yeri yoktur.
Bu nedenle, koşullanmadan sonra zil sesi köpek için koşullu uyarıcı olur.
Cevap C seçeneğidir.
