Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, sanayinin dağılışını etkileyen önemli bir faktör olan hammadde kaynaklarına yakınlığın, hangi sanayi kolu için daha belirleyici olduğunu anlamamız isteniyor. Sanayi tesislerinin kurulacağı yerin belirlenmesinde hammaddeye yakınlık, özellikle hammaddenin ağır, hacimli veya çabuk bozulabilir olduğu durumlarda büyük önem taşır. Çünkü bu tür hammaddelerin taşınması maliyetli ve zordur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Tekstil sanayii: Tekstil sanayii için pamuk, yün gibi hammaddeler önemlidir. Özellikle pamuk üretilen bölgelerde (örneğin Türkiye'de Çukurova, Güneydoğu Anadolu) tekstil sanayii gelişmiştir. Ancak tekstil sanayii aynı zamanda iş gücü, pazar ve enerji gibi faktörlerden de yoğun bir şekilde etkilenir. Hammaddeye yakınlık önemli olsa da, diğer faktörler de en az onun kadar belirleyicidir.
- B) Demir-çelik sanayii: Demir-çelik sanayii, demir cevheri ve kömür (kok kömürü) gibi çok ağır ve hacimli hammaddeler kullanır. Bu hammaddelerin uzak mesafelerden taşınması oldukça maliyetlidir. Bu nedenle demir-çelik fabrikaları genellikle ya demir cevheri yataklarına (örneğin Divriği'ye yakın Sivas), ya kömür havzalarına (örneğin Zonguldak'a yakın Karabük ve Ereğli) ya da ithalat kolaylığı sağlamak için limanlara (örneğin İskenderun) yakın kurulur. Hammaddenin ağırlığı ve taşıma maliyetinin yüksekliği nedeniyle, hammaddeye yakınlık bu sanayi kolu için en belirleyici faktörlerden biridir.
- C) Elektronik sanayii: Elektronik sanayii, genellikle küçük boyutlu, hafif ve yüksek değerli hammaddeler (mikroçipler, nadir metaller vb.) kullanır. Bu hammaddelerin taşınması maliyet açısından çok büyük bir yük oluşturmaz. Elektronik sanayii için daha çok nitelikli iş gücü, Ar-Ge merkezlerine yakınlık ve pazar önemlidir. Dolayısıyla hammaddeye yakınlık bu sanayi kolu için belirleyici değildir.
- D) Otomotiv sanayii: Otomotiv sanayii, birçok farklı parçanın bir araya getirilmesiyle oluşan bir montaj sanayiidir. Hammadde olarak doğrudan demir cevheri veya kömür yerine, işlenmiş çelik, plastik, cam gibi yarı mamul ürünleri kullanır. Bu sanayi kolu için tedarikçi firmalara yakınlık, pazar, ulaşım ağları ve nitelikli iş gücü gibi faktörler daha ön plandadır. Hammaddeye (birincil hammaddelere) yakınlık doğrudan belirleyici değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, demir-çelik sanayii, kullandığı hammaddelerin (demir cevheri, kömür) ağırlığı ve hacmi nedeniyle taşıma maliyetlerinin çok yüksek olduğu bir sanayi koludur. Bu durum, fabrikaların hammadde kaynaklarına yakın kurulmasını zorunlu kılar ve hammaddeye yakınlığı en belirleyici faktör haline getirir.
Cevap B seçeneğidir.
