Birleşik zamanlı (Birleşik çekimli) fiil Test 1

Aşağıdaki fiillerden hangisi rivayet birleşik zamanına örnektir?

A) gelmişti
B) gidecekmiş
C) okusa
D) yazmış

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soruda, fiillerin birleşik zamanlarını anlamamız gerekiyor. Türkçede fiiller, basit zamanlı ve birleşik zamanlı olmak üzere ikiye ayrılır. Birleşik zamanlı fiiller, bir kip ekinin üzerine eklenen ek fiillerle (idi, imiş, ise) oluşur. Bizden istenen "rivayet birleşik zamanı" ise bu ek fiillerden "-imiş" ile kurulan yapıdır.

• Birleşik Zamanlı Fiiller Nedir?

  Bir fiil köküne veya gövdesine önce bir kip eki, sonra da ek fiilin hikaye (-idi), rivayet (-imiş) veya şart (-ise) çekimlerinden biri getirilerek oluşturulan fiillere birleşik zamanlı fiiller denir. Yani, iki zaman anlamı taşıyan fiillerdir.

• Rivayet Birleşik Zamanı Nedir?

  Rivayet birleşik zamanı, bir fiilin üzerine önce bir kip eki (şimdiki zaman, gelecek zaman, geniş zaman, gereklilik kipi, şart kipi vb.) geldikten sonra, ek fiilin "-imiş" (rivayet) şeklinin eklenmesiyle oluşur. Bu yapı, eylemin başkasından duyulduğu, rivayet edildiği veya sonradan fark edildiği anlamını katar. Yapısı genellikle şöyledir: Fiil Kökü/Gövdesi + Kip Eki + -imiş + Şahıs Eki.

• Şimdi seçenekleri inceleyelim:
• A) gelmişti: Bu fiil "gel-miş-ti" şeklinde çözümlenir. Burada "-miş" duyulan geçmiş zaman kipidir, "-ti" ise ek fiilin hikaye çekimidir. Yani bu, "Duyulan Geçmiş Zamanın Hikayesi"dir. Birleşik zamanlıdır ama rivayet değil, hikaye birleşik zamanıdır.
• B) gidecekmiş: Bu fiil "git-ecek-miş" şeklinde çözümlenir. Burada "-ecek" gelecek zaman kipidir, "-miş" ise ek fiilin rivayet çekimidir. Bu yapı, "Gelecek Zamanın Rivayeti"dir ve tam olarak rivayet birleşik zamanına örnektir. Eylemin gelecekte olacağı başkasından duyulmuştur.
• C) okusa: Bu fiil "oku-sa" şeklinde çözümlenir. Burada "-sa" şart kipidir. Bu, basit zamanlı bir fiildir, birleşik zamanlı değildir.
• D) yazmış: Bu fiil "yaz-mış" şeklinde çözümlenir. Burada "-mış" duyulan geçmiş zaman kipidir. Bu da basit zamanlı bir fiildir, birleşik zamanlı değildir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, "gidecekmiş" fiili, gelecek zaman kipinin üzerine ek fiilin rivayet çekimi (-imiş) getirilerek oluşturulmuş birleşik zamanlı bir fiildir ve rivayet birleşik zamanına örnektir.

Cevap B seçeneğidir.