Ek fiilin geniş zamanının düşmesi Test 1

Hangi cümlede ek fiilin geniş zaman eki düşmüştür?

A) Bu film çok eğlencelidir.
B) O, çok güvenilirdir.
C) Bahçe çok büyük.
D) Biz çok şanslıyız.

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bu soruda, ek fiilin geniş zaman ekinin hangi cümlede düştüğünü bulmamız isteniyor. Öncelikle ek fiilin ne olduğunu ve geniş zaman ekinin özelliklerini hatırlayalım:

• Ek Fiil (İmek Fiili): İsim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir vb.) yüklem yapar. Yani bir isim veya sıfatın cümle içinde yüklem olmasını sağlar.
• Ek Fiilin Geniş Zaman Eki: Genellikle -dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür şeklindedir. Bu ek, özellikle üçüncü tekil şahısta (o) ve bazen üçüncü çoğul şahısta (onlar) düşebilir, yani cümlede yazılı olarak bulunmayabilir. Ancak anlamda bir eksiklik olmaz, ek fiil varlığını sürdürür ve yüklem görevini yerine getirir. Örneğin, "Bu hava güzeldir." cümlesindeki "-dir" eki düşerek "Bu hava güzel." şeklinde de ifade edilebilir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Bu film çok eğlencelidir.

  Burada "eğlenceli" kelimesi yüklem olmuştur ve ek fiilin geniş zaman eki olan "-dir" açıkça kullanılmıştır. Ek fiil düşmemiştir.

• B) O, çok güvenilirdir.

  "Güvenilir" kelimesi yüklemdir ve ek fiilin geniş zaman eki olan "-dir" kullanılmıştır. Ek fiil düşmemiştir.

• C) Bahçe çok büyük.

  Burada "büyük" kelimesi yüklemdir. Normalde bu cümlenin tam ve açık hali "Bahçe çok büyüktür." şeklinde olmalıdır. Ancak cümlede ek fiilin geniş zaman eki olan "-tür" düşmüştür (yazılmamıştır). Buna rağmen "büyük" kelimesi yüklem görevini sürdürmektedir. İşte aradığımız durum budur.

• D) Biz çok şanslıyız.

  Burada "şanslı" kelimesi yüklemdir. Ancak buradaki "-yız" eki, ek fiilin geniş zamanının birinci çoğul şahıs çekimidir ("Biz şanslıyız"). Bu ek düşmüş değil, tam tersine kullanılmıştır. Ek fiilin geniş zaman eki, şahıs ekleriyle birlikte çekimlenmiştir. Soru, genellikle üçüncü tekil şahıstaki "-dır/-dir" ekinin düşmesini kasteder.

Bu durumda, ek fiilin geniş zaman ekinin düştüğü cümle C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.