Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, doğadaki kayaçların nasıl bir değişim geçirdiğini ve bu değişimin sonucunda hangi kayaç grubuna dahil olduklarını öğreniyoruz. Gelin, adım adım bu süreci inceleyelim:
- Soruyu Anlayalım: Soru bize kireçtaşının (bir tür kayaç) yüksek sıcaklık ve basınç altında değişerek mermere dönüştüğünü söylüyor. Bu dönüşüm sonucunda oluşan mermerin hangi kayaç grubuna girdiğini bulmamız isteniyor.
- Kayaç Gruplarını Hatırlayalım: Dünya üzerinde temel olarak üç ana kayaç grubu bulunur:
- Püskürük (Magmatik) Kayaçlar: Magma veya lavın soğuyup katılaşmasıyla oluşurlar. Örneğin, granit, bazalt.
- Tortul (Sedimanter) Kayaçlar: Mevcut kayaçların aşınması, taşınması ve birikmesiyle oluşan tortulların sıkışması ve çimentolaşmasıyla meydana gelirler. Kireçtaşı, kumtaşı, kömür bu gruba örnektir.
- Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar: Daha önce var olan püskürük veya tortul kayaçların yüksek sıcaklık, yüksek basınç veya kimyasal etkileşimler sonucunda fiziksel ve kimyasal yapılarının değişmesiyle oluşurlar.
- Dönüşüm Sürecini İnceleyelim: Soruda "kireçtaşının yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğraması" ifadesi çok önemlidir. Bu ifade, kayaçların temel özelliklerini değiştiren bir sürece işaret eder.
- Doğru Grubu Bulalım: Bir kayacın yüksek sıcaklık ve basınç gibi dış etkenlerle yapısının değişmesi, yani "başkalaşım" geçirmesi, onu doğrudan başkalaşım kayaç grubuna sokar. Kireçtaşı (bir tortul kayaç) bu koşullar altında mermere dönüşerek bir başkalaşım kayacı haline gelir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Püskürük kayaç: Magma veya lavdan oluşmadığı için doğru değil.
- B) Tortul kayaç: Kireçtaşı tortul bir kayaçtır, ancak mermer dönüşüm sonrası oluştuğu için tortul değildir.
- C) Başkalaşım kayaç: Yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayan kayaçlar bu gruba girer. Mermer de bu şekilde oluşur. Bu doğru seçenektir.
- D) Volkanik kayaç: Püskürük kayaçların bir alt türüdür ve lavın yeryüzünde soğumasıyla oluşur. Bu da doğru değil.
Gördüğünüz gibi, doğadaki kayaçlar sürekli bir döngü içindedir ve farklı koşullar altında birbirlerine dönüşebilirler. Kireçtaşının mermere dönüşümü de bu harika dönüşüm örneklerinden biridir.
Cevap C seçeneğidir.
