1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Öyle çok yoruldum ki ayakta duramıyorum.
B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
C) Baktımki kimse gelmeyecek, ben de çıktım.
D) Senin ki daha güzel görünüyor.
Merhaba sevgili öğrenciler,
"Ki" bağlacının ve ekinin yazımı, Türkçede sıkça karıştırılan konulardan biridir. Bu soruyu doğru çözebilmek için "ki"nin ne zaman ayrı, ne zaman bitişik yazıldığını iyi bilmemiz gerekiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Bağlaç olan "ki": Genellikle iki cümleyi birbirine bağlar, bir açıklama veya pekiştirme anlamı katar. Her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz veya çok az değişir. (Örnek: Gel ki gidelim. / Öyle yoruldum ki.)
- Ek olan "-ki": İki farklı görevi vardır ve her zaman bitişik yazılır:
- Sıfat yapan "-ki": Bir isme gelerek onu sıfat yapar. Genellikle yer veya zaman bildirir. (Örnek: Evdeki hesap / Yarınki maç)
- İlgi zamiri olan "-ki": Bir ismin yerini tutar, "benimki", "seninki", "onunki" gibi. (Örnek: Benim kalemim değil, seninki daha güzel.)
- Kalıplaşmış "ki"ler: Bazı kelimelerde "ki" bağlacı zamanla kelimeyle bütünleşmiş ve bitişik yazılır hale gelmiştir. Bunlar genellikle "SOMBAHÇEM" (sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki) şeklinde kodlanabilir. Ancak bu kural, sorudaki seçeneklerle doğrudan ilgili değildir.
Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında inceleyelim:
- A) Öyle çok yoruldum ki ayakta duramıyorum.
- Buradaki "ki", "öyle çok yoruldum" cümlesi ile "ayakta duramıyorum" cümlesini birbirine bağlayan bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ("Öyle çok yoruldum, ayakta duramıyorum."). Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. Bu nedenle yazımı doğrudur.
- B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
- Buradaki "-ki" eki, "ev" ismine gelerek "hangi hesap?" sorusuna cevap veren "evdeki" sıfatını oluşturmuştur. Yer bildiren ve sıfat yapan bu ek bitişik yazılır. Yazımı doğrudur.
- C) Baktımki kimse gelmeyecek, ben de çıktım.
- Buradaki "ki", "baktım" fiilinden sonra gelerek bir açıklama veya sebep bildiren bir bağlaçtır. Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ("Baktım kimse gelmeyecek, ben de çıktım."). Bu nedenle "baktım ki" şeklinde ayrı yazılması gerekirken, bitişik yazılmıştır. Bu bir yazım yanlışıdır.
- D) Senin ki daha güzel görünüyor.
- Buradaki "-ki" eki, "senin olan" anlamında bir ismin yerini tutmuştur (ilgi zamiri). Örneğin, "Senin araban daha güzel görünüyor" yerine "Seninki daha güzel görünüyor" denilmiştir. Bu tür ilgi zamirleri bitişik yazılır. Yazımı doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "ki" bağlacının yazımıyla ilgili yanlışlık C seçeneğinde yapılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
