9. Hangi seçenekteki cümlede anlam kayması yoktur?
A) Yarın sınav oluyoruz.
B) Gelecek hafta tiyatroya gidiyoruz.
C) Dün akşam televizyon izliyordum.
D) Önümüzdeki ay yeni bir işe başlıyorum.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki fiil çekimlerinin zaman anlamlarına uygun kullanılıp kullanılmadığını, yani "anlam kayması" olup olmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "anlam kayması" kavramını kısaca açıklayalım:
- Anlam Kayması Nedir? Bir fiilin çekimlendiği zaman kipinin, cümlede ifade ettiği asıl zaman anlamından farklı bir zamanı karşılaması durumudur. Örneğin, şimdiki zaman kipinin gelecek zaman anlamı taşıması gibi. Bu durum özellikle günlük konuşma dilinde sıkça karşımıza çıkar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın sınav oluyoruz.
- Bu cümlede fiil "oluyoruz" (şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş).
- Ancak cümlenin zaman zarfı "yarın" (gelecek zamanı ifade ediyor).
- Burada şimdiki zaman kipi, gelecek zaman anlamında kullanılmıştır. Dolayısıyla anlam kayması vardır.
- B) Gelecek hafta tiyatroya gidiyoruz.
- Bu cümlede fiil "gidiyoruz" (şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş).
- Cümlenin zaman zarfı "gelecek hafta" (gelecek zamanı ifade ediyor).
- Yine şimdiki zaman kipi, gelecek zaman anlamında kullanılmıştır. Dolayısıyla anlam kayması vardır.
- C) Dün akşam televizyon izliyordum.
- Bu cümlede fiil "izliyordum" (şimdiki zamanın hikayesi kipiyle çekimlenmiş, yani geçmişte devam eden bir eylemi anlatıyor).
- Cümlenin zaman zarfı "dün akşam" (geçmiş zamanı ifade ediyor).
- Fiil kipi (geçmişte devam eden eylem) ile zaman zarfı (geçmiş zaman) birbiriyle uyumludur. Geçmişte başlamış ve bir süre devam etmiş bir eylem anlatılmaktadır. Dolayısıyla anlam kayması yoktur.
- D) Önümüzdeki ay yeni bir işe başlıyorum.
- Bu cümlede fiil "başlıyorum" (şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş).
- Cümlenin zaman zarfı "önümüzdeki ay" (gelecek zamanı ifade ediyor).
- Şimdiki zaman kipi, gelecek zaman anlamında kullanılmıştır. Dolayısıyla anlam kayması vardır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece C seçeneğindeki cümlede fiil kipi ile cümlenin ifade ettiği zaman anlamının birbiriyle uyumlu olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
