Bu soruda, Osmanlı Devleti'nin merkezi yönetim organı olan Divan-ı Hümayun'un üyelerini ve onların ait olduğu idari sınıfları doğru bir şekilde bilmemiz gerekiyor. Özellikle "seyfiyye" sınıfının tanımını iyi anlamak, soruyu çözmemizde anahtar rol oynayacaktır.
Öncelikle, Osmanlı Devleti'ndeki temel idari sınıfları ve "seyfiyye" sınıfının ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Seyfiyye (Ehl-i Seyf / Kılıç Ehli): Bu sınıf, Osmanlı yönetiminde askeri ve idari işlerden sorumlu olan kişileri kapsar. Genellikle ordu komutanlığı, eyalet yönetimi gibi yürütme ve askeri görevleri üstlenirlerdi. Kılıç, onların sembolüydü.
- İlmiyye (Ehl-i Şer' / Din Ehli): Din, hukuk ve eğitim işlerinden sorumlu olan sınıftır. Kadılar, müderrisler, şeyhülislam bu sınıfa dahildir.
- Kalemiyye (Ehl-i Kalem / Kalem Ehli): Devletin mali ve bürokratik işlerinden sorumlu olan sınıftır. Yazışmalar, defter tutma, hazine yönetimi gibi görevleri üstlenirlerdi. Kalem, onların sembolüydü.
Şimdi Divan-ı Hümayun üyeleri arasından verilen seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Sadrazam: Padişahın mutlak vekili ve Divan-ı Hümayun'un başkanıdır. Hem en üst düzey yönetici hem de seferlerde ordunun başkomutanıdır. Yürütme ve askeri yetkileri nedeniyle seyfiyye sınıfına dahildir.
- B) Yeniçeri Ağası: Yeniçeri Ocağı'nın, yani Osmanlı ordusunun en önemli piyade birliğinin komutanıdır. Doğrudan askeri bir görev üstlenir. Bu nedenle seyfiyye sınıfına dahildir.
- C) Kaptan-ı Derya: Osmanlı donanmasının başkomutanıdır. Deniz kuvvetlerinin en üst düzey yöneticisi olması sebebiyle seyfiyye sınıfına dahil edilir.
- D) Defterdar: Devletin mali işlerinden, bütçesinden ve gelir-gider dengesinden sorumlu olan kişidir. Hazineyi yönetir, vergi kayıtlarını tutar. Bu görev tanımı onu "kalem ehli" yani kalemiyye sınıfına mensup yapar. Askeri veya idari bir görevi yoktur.
- E) Beylerbeyi: Büyük eyaletlerin (beylerbeyliklerin) yöneticisidir. Eyaletinde hem idari hem de askeri yetkilere sahiptir; eyalet askerlerini sefere götürme görevi de vardır. Bu nedenle seyfiyye sınıfına dahildir.
Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, Sadrazam, Yeniçeri Ağası, Kaptan-ı Derya ve Beylerbeyi askeri ve idari görevleriyle "seyfiyye" sınıfına dahilken, Defterdar mali işlerden sorumlu "kalemiyye" sınıfına aittir.
Cevap D seçeneğidir.
