Alüvyal set göllerinin özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Genellikle delta ovalarında görülür
B) Akarsuyun taşıdığı malzemelerin birikmesiyle oluşur
C) Eğimin azaldığı yerlerde akarsuyun yatağını tıkaması sonucu oluşur
D) Volkanik faaliyetler sonucu meydana gelir
Sevgili öğrenciler, bu soruda alüvyal set göllerinin özelliklerini anlamamız ve yanlış olan seçeneği bulmamız isteniyor. Öncelikle alüvyal set göllerinin ne olduğunu hatırlayalım:
- Alüvyal set gölleri, akarsuların taşıdığı kum, çakıl, kil gibi malzemeleri (alüvyonları) biriktirerek bir vadiyi veya akarsu yatağını tıkaması sonucu oluşan göllerdir. Bu birikinti bir set görevi görür ve su bu setin gerisinde birikerek gölü oluşturur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Genellikle delta ovalarında görülür: Bu ifade doğrudur. Delta ovaları, akarsuların denize veya göle ulaştığı yerlerde taşıdığı alüvyonları biriktirmesiyle oluşan düzlüklerdir. Akarsular bu bölgelerde eğim azaldığı için daha fazla malzeme biriktirir ve kendi yataklarını tıkayarak alüvyal set gölleri oluşturabilirler. Örneğin, Bafa Gölü bir alüvyal set gölüdür ve Büyük Menderes Deltası'nda yer alır.
- B) Akarsuyun taşıdığı malzemelerin birikmesiyle oluşur: Bu ifade de doğrudur. "Alüvyal" kelimesi zaten akarsuyun taşıdığı malzemelerle ilgili demektir. Gölün oluşum mekanizması, akarsuyun taşıdığı alüvyonların birikerek bir set oluşturması ve suyun bu setin arkasında toplanmasıdır.
- C) Eğimin azaldığı yerlerde akarsuyun yatağını tıkaması sonucu oluşur: Bu ifade de doğrudur. Akarsular, eğimin azaldığı düzlüklerde (ovalarda, delta içlerinde) akış hızları yavaşladığı için taşıdıkları malzemeyi biriktirme eğilimine girerler. Bu birikim, akarsuyun kendi yatağını veya bir yan kolunu tıkayarak suyun birikmesine ve göl oluşumuna yol açar.
- D) Volkanik faaliyetler sonucu meydana gelir: Bu ifade yanlıştır. Volkanik faaliyetler sonucu oluşan göller, krater gölleri (Nemrut Gölü), kaldera gölleri (Acıgöl) veya lav akıntılarının bir vadiyi tıkamasıyla oluşan lav set gölleri (Van Gölü) gibi farklı türlerdir. Alüvyal set gölleri ise adından da anlaşılacağı gibi volkanik değil, akarsu birikimi (alüvyon) ile ilgili jeolojik süreçler sonucunda oluşur. Bu iki göl oluşum mekanizması birbirinden tamamen farklıdır.
Bu durumda, alüvyal set göllerinin özellikleriyle ilgili yanlış olan ifade D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
