8. "Ne kadar uğraştıysam da kapıyı açamadım."
Bu cümle için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Basit - olumlu - fiil cümlesi
B) Birleşik - olumsuz - fiil cümlesi
C) Sıralı - olumlu - isim cümlesi
D) Bağlı - olumsuz - isim cümlesi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda verilen "Ne kadar uğraştıysam da kapıyı açamadım." cümlesini dil bilgisi özelliklerine göre inceleyeceğiz. Bir cümlenin türünü belirlerken genellikle üç ana özelliğe bakarız: yapısı, anlamına göre durumu ve yükleminin türü.
- 1. Cümlenin Yapısı:
- Cümlenin yüklemi "açamadım" fiilidir.
- Cümlede "uğraştıysam da" ifadesi yer almaktadır. Buradaki "-sa/-se" eki, bir yan cümlecik (şart yan cümleciği) oluşturur. Bir temel cümle ve en az bir yan cümlecikten oluşan cümlelere birleşik cümle denir.
- Bu nedenle, cümlemiz yapıca birleşik bir cümledir.
- 2. Cümlenin Anlamına Göre Durumu:
- Cümlenin yüklemi "açamadım" fiilidir. Bu fiildeki "-ma/-me" eki, fiile olumsuzluk anlamı katmıştır. "Açtım" olumlu iken, "açamadım" olumsuzdur.
- Bu nedenle, cümlemiz anlamına göre olumsuz bir cümledir.
- 3. Cümlenin Yükleminin Türüne Göre Durumu:
- Cümlenin yüklemi "açamadım" sözcüğüdür. "Açmak" bir iş, oluş, hareket bildiren bir eylemdir. Yani bir fiildir.
- Yüklemi fiil olan cümlelere fiil cümlesi denir.
- Bu nedenle, cümlemiz yükleminin türüne göre fiil cümlesidir.
Şimdi bulduğumuz bu özellikleri bir araya getirelim:
- Yapıca: Birleşik
- Anlamına göre: Olumsuz
- Yükleminin türüne göre: Fiil cümlesi
Bu özellikler, seçeneklerdeki B şıkkı ile tamamen uyuşmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
