Bir öğrenci aynı sıcaklıkta eşit kütleli H₂, He ve O₂ gazlarının bulunduğu kapların hacimlerini ölçüyor. Hangi gazın hacmi en büyük olur? (H:1, He:4, O:16)
A) H₂Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için gazların temel özelliklerini ve İdeal Gaz Yasası'nı hatırlamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
İdeal Gaz Yasası, bir gazın basıncı ($P$), hacmi ($V$), mol sayısı ($n$) ve sıcaklığı ($T$) arasındaki ilişkiyi gösterir: $PV = nRT$. Burada $R$ ideal gaz sabitidir.
Soruda gazların aynı sıcaklıkta olduğu belirtilmiştir ($T$ sabit). Ayrıca, kapların hacimlerini ölçtüğümüze göre, genellikle aynı dış basınç altında (örneğin atmosfer basıncı) ölçüm yapıldığı varsayılır, bu da basıncın ($P$) da sabit olduğu anlamına gelir. $R$ zaten bir sabittir.
Dolayısıyla, $P$, $R$ ve $T$ sabit olduğunda, İdeal Gaz Yasası'nı $V = (RT/P) \times n$ şeklinde yazabiliriz. Bu durumda, hacim ($V$) mol sayısı ($n$) ile doğru orantılıdır. Yani, mol sayısı en fazla olan gazın hacmi de en büyük olacaktır.
Mol sayısı ($n$) kütle ($m$) bölü mol kütlesi ($M_a$) formülüyle bulunur: $n = m / M_a$. Gazların mol sayılarını bulmak için öncelikle mol kütlelerini hesaplamalıyız:
Soruda gazların eşit kütlede olduğu belirtilmiştir. Diyelim ki her bir gazdan $m$ gram alıyoruz. Mol sayısı formülü ($n = m / M_a$) kullanarak her bir gazın mol sayısını karşılaştıralım:
Paydası en küçük olan kesrin değeri en büyük olacağı için, mol sayısı en büyük olan gaz H₂'dir. Yani $n_{H_2} > n_{He} > n_{O_2}$ sıralaması geçerlidir.
İlk adımda belirttiğimiz gibi, basınç ve sıcaklık sabit olduğunda hacim mol sayısı ile doğru orantılıdır ($V \propto n$). Mol sayısı en büyük olan gaz H₂ olduğuna göre, hacmi de en büyük olan gaz H₂ olacaktır.
Bu nedenle, eşit kütlede ve aynı sıcaklıkta bulunan gazlardan mol kütlesi en küçük olan H₂ gazının mol sayısı en fazla, dolayısıyla hacmi de en büyük olur.
Cevap A seçeneğidir.