Yarı iletken teknolojisi (Diyot, Transistör, LED) Test 1

🎓 Yarı iletken teknolojisi (Diyot, Transistör, LED) Test 1 - Ders Notu

Bu özet, yarı iletken teknolojisinin temel yapı taşları olan diyotlar, transistörler ve LED'ler hakkında bilmeniz gerekenleri kapsar. Testte başarılı olmanıza yardımcı olacak temel prensipleri ve çalışma mantıklarını içerir.

📌 Yarı İletkenler

Yarı iletkenler, iletkenler ve yalıtkanlar arasında bir elektriksel iletkenliğe sahip malzemelerdir. Silisyum (Si) ve Germanyum (Ge) en yaygın kullanılan yarı iletkenlerdir.

• Yarı iletkenlerin iletkenliği, sıcaklık ve katkı maddeleriyle değiştirilebilir.
• Katkı maddeleri (impurity), yarı iletkenin elektriksel özelliklerini değiştirmek için eklenen elementlerdir.

⚠️ Dikkat: Saf bir yarı iletkenin iletkenliği düşüktür. İletkenliği artırmak için katkılama (doping) yapılır.

📌 Diyotlar

Diyotlar, elektriği tek yönde ileten iki terminalli yarı iletken devre elemanlarıdır. P-N jonksiyonundan oluşurlar.

• P-tipi yarı iletken: Pozitif yük taşıyıcıları (oyuklar) fazladır.
• N-tipi yarı iletken: Negatif yük taşıyıcıları (elektronlar) fazladır.
• Doğru polarma (forward bias): Anot (+) uca, katot (-) uca bağlandığında diyot iletime geçer.
• Ters polarma (reverse bias): Anot (-) uca, katot (+) uca bağlandığında diyot yalıtıma geçer.

💡 İpucu: Diyotlar, akımı tek yönde geçiren bir "vana" gibi düşünülebilir.

📌 Transistörler

Transistörler, elektriksel sinyalleri yükseltmek veya anahtarlamak için kullanılan üç terminalli yarı iletken devre elemanlarıdır. İki ana tipi vardır: BJT (Bipolar Junction Transistor) ve FET (Field Effect Transistor).

• BJT (Bipolar Junction Transistor): Akım kontrollü bir cihazdır. NPN ve PNP olmak üzere iki tipi vardır.
• FET (Field Effect Transistor): Voltaj kontrollü bir cihazdır. JFET ve MOSFET olmak üzere iki ana tipi vardır.
• Transistörler, yükselteç (amplifier) ve anahtar olarak kullanılabilirler.

📝 Transistörün çalışma prensibi, giriş sinyaliyle çıkış sinyalini kontrol etmektir. Örneğin, bir mikrofon sinyalini yükselterek hoparlörden duyulabilir hale getirebilir.

📌 LED'ler (Işık Yayan Diyotlar)

LED'ler, üzerinden akım geçtiğinde ışık yayan yarı iletken diyotlardır.

• LED'ler, düşük enerji tüketimi ve uzun ömürlü olmaları nedeniyle aydınlatma, gösterge ve ekran uygulamalarında yaygın olarak kullanılır.
• LED'in yaydığı ışığın rengi, kullanılan yarı iletken malzemenin türüne bağlıdır.
• LED'ler doğru polarma ile çalışır; anot (+) uca, katot (-) uca bağlanmalıdır.

💡 İpucu: LED'ler, geleneksel ampullere göre çok daha verimlidir. Elektrik enerjisinin büyük bir kısmını ışığa dönüştürürler.