Geçiş dönemi eserlerinin ortak özelliklerinden biri nedir?
A) Batı edebiyatı etkisi taşımaları
B) Sadece dini konuları işlemeleri
C) Hem İslami hem de milli unsurları barındırmaları
D) Modern Türkçe ile yazılmaları
E) Sadece aşk konusunu ele almaları
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türk edebiyatının önemli bir evresi olan "geçiş dönemi eserlerinin" temel özelliklerinden birini bulmamız isteniyor. Geçiş dönemi, Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte ortaya çıkan, hem eski Türk kültür ve edebiyatının izlerini taşıyan hem de yeni İslami değerlerin ve Arap-Fars edebiyatının etkilerini yansıtan eserlerin verildiği bir dönemdir. Bu dönemin en bilinen eserleri Kutadgu Bilig, Divan-ı Lügat-it Türk, Atabetü'l-Hakayık ve Divan-ı Hikmet'tir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Batı edebiyatı etkisi taşımaları: Bu ifade, Türk edebiyatında Tanzimat Dönemi ve sonrasındaki dönemler için geçerlidir. Geçiş dönemi eserleri, Batı edebiyatından değil, Arap ve Fars edebiyatından etkilenmiştir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Sadece dini konuları işlemeleri: Geçiş dönemi eserlerinde dini konular (ahlak, tasavvuf, Allah inancı vb.) önemli bir yer tutar. Ancak bu eserler sadece dini konuları işlemez. Örneğin, Kutadgu Bilig'de devlet yönetimi, Divan-ı Lügat-it Türk'te Türk dili ve kültürü gibi farklı konular da ele alınmıştır. Bu nedenle "sadece" ifadesi bu seçeneği yanlış kılar.
- C) Hem İslami hem de milli unsurları barındırmaları: İşte bu, geçiş dönemi eserlerinin en belirgin ve ayırt edici özelliklerinden biridir. Bu eserlerde bir yandan İslamiyet'in getirdiği yeni kavramlar, Arapça ve Farsça kelimeler, dini ve ahlaki öğretiler yer alırken; diğer yandan eski Türk destan geleneği, atasözleri, milli motifler, Türkçe kelimeler ve Türk kültürüyle ilgili unsurlar da korunmuştur. Bu eserler, Türklerin yeni inançlarıyla eski kimliklerini harmanladıkları bir köprü görevi görür. Bu seçenek doğru cevaptır.
- D) Modern Türkçe ile yazılmaları: Geçiş dönemi eserleri, Karahanlı Türkçesi veya Hakaniye Türkçesi gibi eski Türkçe dönemlerine ait dillerle yazılmıştır. Bu dil, günümüz modern Türkçesinden oldukça farklıdır ve Arapça-Farsça kelimelerle yoğrulmuştur. Dolayısıyla bu seçenek de yanlıştır.
- E) Sadece aşk konusunu ele almaları: Aşk, edebiyatın her döneminde var olan bir temadır. Ancak geçiş dönemi eserlerinin temel amacı aşkı anlatmak değildir. Bu eserler daha çok didaktik (öğretici) bir nitelik taşır; ahlak, din, devlet yönetimi gibi konuları işler. Bu nedenle "sadece" ifadesi bu seçeneği de yanlış kılar.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, geçiş dönemi eserlerinin en önemli özelliklerinden birinin, Türklerin yeni benimsediği İslami değerlerle, köklü milli kültür ve geleneklerini bir arada sunması olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
