Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir vardır?
A) Herkes bu fikre katılıyor.
B) Bazı kitaplar çok değerlidir.
C) Kimse gelmedi toplantıya.
D) Birkaç kişi dışarıda bekliyor.
E) Hiçbiri doğru cevabı bilmiyordu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, belgisiz zamir kavramını anlamamız ve cümlelerde doğru bir şekilde tespit etmemiz gerekiyor. Öncelikle belgisiz zamirin ne olduğunu hatırlayalım:
- Belgisiz Zamir (Adıl): Bir ismin yerini tutan, ancak hangi ismi veya kimin yerini tuttuğu tam olarak belli olmayan, belirsizlik ifade eden sözcüklerdir. Örneğin: herkes, kimse, bazıları, hepsi, çoğu, biri, şey, hiçbiri vb.
- Belgisiz Sıfat: Bir ismi niteleyen veya belirten, ancak hangi ismi nitelediği/belirttiği tam olarak belli olmayan sözcüklerdir. Belgisiz sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelir ve o ismi etkiler. Örneğin: bazı insanlar, birkaç kişi, her gün, tüm öğrenciler.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Herkes bu fikre katılıyor.
- Bu cümlede "Herkes" kelimesi, "bütün insanlar" anlamında bir ismin yerini tutmaktadır ve belirsizlik ifade etmektedir. Dolayısıyla "Herkes" bir belgisiz zamirdir.
- B) Bazı kitaplar çok değerlidir.
- Bu cümlede "Bazı" kelimesi, "kitaplar" ismini nitelemektedir (hangi kitaplar olduğu belirsizdir). Bir ismi nitelediği için "Bazı" kelimesi burada belgisiz sıfattır, belgisiz zamir değildir. (Eğer "Bazıları çok değerlidir" deseydik, "Bazıları" belgisiz zamir olurdu.)
- C) Kimse gelmedi toplantıya.
- Bu cümlede "Kimse" kelimesi, "hiçbir insan" anlamında bir ismin yerini tutmaktadır ve belirsizlik ifade etmektedir. Dolayısıyla "Kimse" bir belgisiz zamirdir.
- D) Birkaç kişi dışarıda bekliyor.
- Bu cümlede "Birkaç" kelimesi, "kişi" ismini nitelemektedir (kaç kişi olduğu belirsizdir). Bir ismi nitelediği için "Birkaç" kelimesi burada belgisiz sıfattır, belgisiz zamir değildir. (Eğer "Birkaçı dışarıda bekliyor" deseydik, "Birkaçı" belgisiz zamir olurdu.)
- E) Hiçbiri doğru cevabı bilmiyordu.
- Bu cümlede "Hiçbiri" kelimesi, "o kişilerin/şeylerin hiçbiri" anlamında bir ismin yerini tutmaktadır ve belirsizlik ifade etmektedir. "Hiçbir" kelimesi normalde bir ismi nitelediğinde belgisiz sıfat iken, "-i" eki alarak bir ismin yerini tuttuğunda belgisiz zamir görevini üstlenir. Bu nedenle "Hiçbiri" bir belgisiz zamirdir.
A, C ve E seçeneklerinde belgisiz zamir bulunmasına rağmen, sorunun tek bir doğru cevabı olduğu düşünüldüğünde, E seçeneğindeki "Hiçbiri" kelimesi, belgisiz sıfat olan "hiçbir" kelimesinin ek alarak zamirleşmesi açısından belgisiz zamir kavramını çok net bir şekilde örneklendirmektedir.
Cevap E seçeneğidir.
