Sevgili öğrenciler, bu soruda İslamiyet öncesi Türk edebiyatının özelliklerini ve ürünlerini ne kadar iyi bildiğimizi ölçeceğiz. İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, sözlü geleneğe dayanan ve genellikle avcılık, savaş, doğa sevgisi, kahramanlık ve ölüm gibi temaları işleyen zengin bir dönemdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Koşuk: İslamiyet öncesi Türk edebiyatında, sığır (av törenleri) ve şölen (ziyafetler) gibi törenlerde kopuz eşliğinde söylenen, aşk, doğa güzellikleri, yiğitlik gibi konuları işleyen lirik şiirlerdir. Bu nedenle İslamiyet öncesi döneme aittir.
- B) Sav: Günümüzdeki atasözlerinin karşılığıdır. Halkın ortak deneyimlerinden süzülmüş, öğüt verici, kısa ve özlü sözlerdir. İslamiyet öncesi Türk edebiyatının önemli sözlü ürünlerindendir.
- C) Sagu: Yuğ (cenaze törenleri) adı verilen törenlerde ölen kişinin ardından duyulan acıyı, onun kahramanlıklarını ve erdemlerini dile getiren yas şiirleridir. Divan edebiyatındaki mersiyelerin, halk edebiyatındaki ağıtların ilk örnekleridir. İslamiyet öncesi döneme aittir.
- D) Gazel: Arap edebiyatından doğmuş, İran edebiyatında gelişmiş ve Türk edebiyatına İslamiyet'in kabulünden sonra, özellikle Divan edebiyatı döneminde girmiş bir nazım şeklidir. Aşk, güzellik, şarap gibi konuları işler. Bu nedenle İslamiyet öncesi Türk edebiyatı ürünlerinden biri değildir.
- E) Destan: Milletlerin hayatında derin izler bırakan önemli olayları (savaşlar, göçler, doğal afetler vb.) ve kahramanlıkları anlatan uzun manzum hikayelerdir. İslamiyet öncesi Türk edebiyatının en önemli ve en hacimli ürünlerindendir (örneğin, Oğuz Kağan Destanı, Alp Er Tunga Destanı).
Görüldüğü gibi, Koşuk, Sav, Sagu ve Destan İslamiyet öncesi Türk edebiyatının temel ürünleriyken, Gazel İslamiyet'in kabulünden sonra ortaya çıkan Divan edebiyatına ait bir nazım şeklidir.
Cevap D seçeneğidir.
