Bir araba 100 km'de 8 litre benzin yakıyor. Bu durumda yakıt tüketimi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bu bir orantı örneğidir B) Bu bir oran örneğidir C) Bu hem oran hem orantıdır D) Bu ne oran ne de orantıdır
Bu soruyu doğru bir şekilde yanıtlamak için oran ve orantı kavramlarını net bir şekilde anlamamız önemlidir.
Oran: İki farklı niceliğin birbirine bölünerek karşılaştırılmasıdır. Genellikle $a:b$ veya $ rac{a}{b}$ şeklinde ifade edilir. Oran, bir bütünün parçalarını veya farklı türdeki iki miktarı ilişkilendirir. Örneğin, bir sınıftaki kız öğrenci sayısının erkek öğrenci sayısına oranı bir orandır.
Sorumuzdaki "Bir araba 100 km'de 8 litre benzin yakıyor" ifadesi, kat edilen mesafe (100 km) ile tüketilen benzin miktarı (8 litre) arasındaki ilişkiyi gösterir. Bu ilişkiyi $100 \text{ km} : 8 \text{ litre}$ veya $ rac{100 \text{ km}}{8 \text{ litre}}$ şeklinde yazabiliriz. Bu ifade, doğrudan iki niceliği karşılaştırdığı için bir oran örneğidir.
Orantı: İki veya daha fazla oranın birbirine eşit olması durumudur. Yani, iki oranın denkliğini ifade eder. Örneğin, $a:b = c:d$ veya $ rac{a}{b} = rac{c}{d}$ şeklinde gösterilir. Bir orantı, iki farklı durumdaki oranların aynı olduğunu belirtir. Örneğin, bir araba 100 km'de 8 litre yakıyorsa, 200 km'de 16 litre yakması bir orantı oluşturur ($ rac{100}{8} = rac{200}{16}$).
Sorumuzda bize sadece tek bir durum verilmiştir: "100 km'de 8 litre benzin yakıyor." Bu ifade, başka bir oranla karşılaştırılıp eşitliği belirtilmediği için tek başına bir orantı değildir. Bu ifade, sadece bir durumu tanımlayan tek bir orandır.
Sonuç olarak, verilen ifade sadece iki niceliği (mesafe ve yakıt miktarı) karşılaştırdığı için bir oran örneğidir.
