Sevgili öğrenciler, bu soru Türk tarihi ve dilbilimi açısından çok önemli olan Orhun Abideleri'nin keşfi ve çözümlenmesiyle ilgili temel bir bilgiyi ölçmektedir. Adım adım ilerleyelim:
- Orhun Abideleri'nin Önemi: Orhun Abideleri (Göktürk Yazıtları), Türk tarihinin ve dilinin ilk yazılı belgeleri olup, Türk adının geçtiği ilk metinlerdir. Bu anıtlar, Türklerin siyasi, sosyal ve kültürel yaşamına dair paha biçilmez bilgiler sunar.
- Abidelerin Keşfi: Bu anıtlar, 1889 yılında Rus arkeolog Nikolay Yadrintsev tarafından Orhun Vadisi'nde keşfedilmiştir. Ancak keşfetmek ile üzerindeki yazıyı okumak ve çözümlemek farklı süreçlerdir.
- Çözümleme Süreci: Abideler bulunduktan sonra, üzerlerindeki yazının hangi dile ait olduğu ve nasıl okunacağı büyük bir merak konusu olmuştur. Birçok bilim insanı bu gizemi çözmeye çalışmıştır.
- Doğru Cevap: Vilhelm Thomsen: Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen, 1893 yılında bu yazıtların sırrını çözmeyi başarmıştır. O, yazıtların "Türk" kelimesiyle başladığını ve bunun bir Türk dili olduğunu kanıtlamıştır. Bu, dünya dilbilimi ve Türkoloji tarihinde bir dönüm noktası olmuştur. Thomsen, bu yazıtları okuyarak ve bilim dünyasına tanıtarak Türk dilinin ve tarihinin aydınlanmasında çığır açmıştır.
- A) Wilhelm Radloff: Rus Türkolog Wilhelm Radloff, Orhun Abideleri'nin metinlerini yayımlayan ilk bilim insanlarından biridir ve Türkolojiye büyük katkıları vardır. Ancak yazıtları ilk okuyan ve çözen kişi o değildir.
- C) Nikolay Yadrintsev: Rus arkeolog Nikolay Yadrintsev, Orhun Abideleri'ni keşfeden kişidir.
- D) Peter Golden: Amerikalı Türkolog Peter Golden, daha çok Hazar tarihi ve erken dönem Türk halkları üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır. Orhun Abideleri'nin çözümlenmesiyle doğrudan ilgili değildir.
Bu bilgiler ışığında, Orhun Abideleri'ni ilk kez okuyan ve bilim dünyasına tanıtan Danimarkalı bilim insanı Vilhelm Thomsen'dir.
Cevap B seçeneğidir.
