Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı İmparatorluğu'ndaki modernleşme ve reform hareketlerinin önemli belgelerini anlamamızı istiyor. Özellikle Islahat Fermanı öncesindeki benzer amaçlı belgeyi bulmalıyız.
- Öncelikle, sorunun merkezindeki belge olan Islahat Fermanı'nı (1856) hatırlayalım. Bu ferman, Kırım Savaşı sonrasında Avrupalı devletlerin baskısıyla ilan edilmiş ve Osmanlı tebaası arasındaki din, dil, ırk ayrımı gözetmeksizin eşitliği sağlamayı, gayrimüslimlere daha fazla hak tanımayı ve devleti modernleştirmeyi amaçlamıştır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sened-i İttifak (1808): Bu belge, II. Mahmut döneminde ayanlar (yerel güç sahipleri) ile merkezi hükümet arasında imzalanmıştır. Amacı, ayanların varlığını tanımak ve onların devlete bağlılığını sağlamaktı. Padişahın yetkilerini sınırlayan ilk belge olarak kabul edilse de, Islahat Fermanı'nın eşitlik, modernleşme ve Batılılaşma gibi amaçlarıyla doğrudan bir benzerliği yoktur. Çok daha erken bir dönemde, farklı bir bağlamda ortaya çıkmıştır.
- B) Kanun-ı Esasi (1876): Bu, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk anayasasıdır. Meşrutiyet yönetimine geçişi sağlamış, halkın temsil edildiği bir meclis (Meclis-i Mebusan) kurmuştur. Islahat Fermanı'ndan sonra ilan edilmiştir. Dolayısıyla, "öncesinde" ifadesine uymadığı gibi, amaçları Islahat Fermanı'nın getirdiği hak ve eşitlikleri anayasal güvence altına almak olsa da, kendisi Islahat Fermanı'nın bir devamı niteliğindedir.
- C) Tanzimat Fermanı (1839): Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilen bu ferman, Osmanlı tebaasının can, mal ve namus güvenliğini güvence altına almayı, vergi adaletini sağlamayı, askerlik hizmetini düzenlemeyi ve herkesin kanun önünde eşit olduğunu vurgulamayı amaçlamıştır. Islahat Fermanı gibi, merkezi otoriteyi güçlendirme, devleti modernleştirme ve Batılılaşma yolunda adımlar atma hedefleri taşır. Islahat Fermanı'nın temelini oluşturan ve onunla benzer amaçları paylaşan, ondan önce ilan edilmiş bir belgedir. İki ferman da Osmanlı'da "Tanzimat Dönemi" olarak bilinen reform sürecinin önemli adımlarıdır.
- D) Misak-ı Milli (1920): Bu belge, Kurtuluş Savaşı sırasında toplanan Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen ve yeni Türk devletinin sınırlarını, bağımsızlık ilkelerini belirleyen ulusal antlaşma metnidir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, tamamen farklı bir siyasi ve ulusal bağımsızlık mücadelesi bağlamında ortaya çıkmıştır. Islahat Fermanı ile amaç ve zaman açısından hiçbir benzerliği yoktur.
Bu durumda, Islahat Fermanı'nın öncesinde ilan edilen ve benzer amaçları (eşitlik, modernleşme, devletin yeniden yapılandırılması) taşıyan belge Tanzimat Fermanı'dır.
Cevap C seçeneğidir.
