Sevgili öğrenciler, bu soru, şehirlerin tarihsel gelişimini ve fonksiyonel değişimlerini anlamamızı gerektiren önemli bir coğrafya ve tarih bilgisini bir araya getiriyor. Soru, askeri fonksiyonu azalan ancak idari merkez olma özelliğini koruyan veya güçlendiren şehri bulmamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Edirne: Tarihsel süreçte Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapmış, hem idari hem de askeri açıdan çok önemli bir şehirdi. Balkan Savaşları ve Cumhuriyet dönemiyle birlikte askeri önemi azalsa da, idari merkez olma özelliği (il merkezi) devam etmiştir. Ancak sorudaki "korumuştur" ifadesi, askeri fonksiyonun azalmasına rağmen idari fonksiyonun belirgin bir şekilde devam etmesini veya güçlenmesini işaret eder. Edirne'nin idari önemi, başkentlik dönemine kıyasla azalmıştır.
- B) Ankara: Osmanlı döneminde bir vilayet merkeziydi ve çok belirgin bir askeri fonksiyonu yoktu. Ancak Milli Mücadele döneminde stratejik konumu nedeniyle askeri ve siyasi karargah haline geldi. Savaşın kazanılmasıyla birlikte, bu askeri karargah işlevi sona erdi. Ancak tam da bu noktada, askeri fonksiyonu (bir savaş karargahı olma rolü) azalmasına rağmen, idari fonksiyonu inanılmaz derecede artarak Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti oldu. Yani, askeri bir merkez olma rolü bittiğinde, idari merkez olma rolü zirveye çıktı ve kalıcı hale geldi. Bu durum, sorudaki tanıma en uygun örnektir, çünkü askeri işlevi sona erdiğinde idari işlevi ulusal düzeyde korunmuş ve güçlenmiştir.
- C) Kars: Tarih boyunca Rusya sınırında önemli bir kale ve askeri üs şehri olmuştur. Askeri fonksiyonu her zaman ön planda olmuştur. Cumhuriyet sonrası dönemde de sınır şehri olma özelliğini korumuş, ancak aktif askeri çatışma bölgesi olma durumu azalmıştır. İdari fonksiyonu ise her zaman bir il merkezi düzeyinde kalmıştır; askeri fonksiyonun azalmasına rağmen idari fonksiyonunda belirgin bir artış veya ulusal düzeyde bir koruma söz konusu değildir.
- D) Erzurum: Doğu Anadolu'nun önemli askeri ve stratejik merkezlerinden biriydi. Özellikle Osmanlı-Rus savaşlarında kilit rol oynamıştır. Askeri fonksiyonu tarihsel olarak çok güçlüydü. Cumhuriyet döneminde bu askeri önemi azalsa da, idari fonksiyonu (il merkezi) devam etmiştir. Ancak Ankara'daki gibi askeri fonksiyonun azalmasına karşın idari fonksiyonun ulusal düzeyde bir sıçrama yapması durumu söz konusu değildir.
- E) Çanakkale: Özellikle I. Dünya Savaşı'ndaki Gelibolu Yarımadası Savaşları ile askeri önemi zirveye çıkmış bir şehirdir. Tarihsel olarak da boğazların güvenliği açısından stratejik bir askeri noktadır. Savaş sonrası aktif askeri çatışma bölgesi olma durumu sona ermiş, ancak stratejik önemi devam etmiştir. İdari fonksiyonu ise bir il merkezi düzeyindedir ve askeri fonksiyonun azalmasına rağmen idari fonksiyonunda belirgin bir artış veya ulusal düzeyde bir koruma gözlenmemiştir.
Bu değerlendirmeler ışığında, askeri fonksiyonunun azalmasına rağmen idari merkez olma özelliğini en belirgin şekilde koruyan ve hatta bu özelliği güçlendirerek ulusal bir başkent haline gelen şehir Ankara'dır. Milli Mücadele'nin askeri karargahı olmaktan çıkıp, yeni kurulan devletin kalıcı idari başkenti haline gelmesi bu durumu açıkça göstermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
