🎓 LGS örnek sorular (MEB) Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, "LGS örnek sorular (MEB) Test 1" testinde karşınıza çıkabilecek Türkçe ve Matematik konularına odaklanarak temel bilgileri sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Bu konulara hakim olmak, testteki başarı şansınızı artıracaktır.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiillerin cümle içinde isim, sıfat veya zarf gibi görevler üstlenmesini sağlayan özel ekler almış hallerine fiilimsi denir. Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek oluşur ve cümlede yan cümlecik kurmaya yararlar.
- İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur.
(Örn: okuma, gidiş, gelmek)
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Bir ismi niteler.
(Örn: gelen yolcu, görülesi yer, yazılacak mektup)
- Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -meden, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -e...e, -casına" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zaman veya durum anlamı katar.
(Örn: koşarak geldi, gülünce güzelleşti)
⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsi ekleri zamanla kalıcı isimler oluşturabilir. (Örn: "dolma" yemeği, "dondurma" tatlısı). Bunlar artık fiilimsi değildir, bir varlığın adı olmuştur.
📝 Anlam Bilgisi ve Paragraf Yorumlama
LGS Türkçe testlerinin önemli bir bölümünü paragraf soruları oluşturur. Bu sorular, okuduğunu anlama, ana fikri bulma, yardımcı düşünceleri çıkarma, paragrafın yapısını kavrama gibi becerileri ölçer.
- Ana Fikir: Paragrafta yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. Genellikle ilk veya son cümlede bulunur, bazen tüm paragrafa yayılmıştır. "Bu paragraf ne anlatıyor?" sorusunun cevabıdır.
- Yardımcı Düşünceler: Ana fikri destekleyen, açıklayan veya örneklendiren detaylardır.
- Paragrafta Konu: Paragrafın genel olarak ne hakkında olduğudur. Ana fikirden daha geneldir.
- Anlatım Biçimleri: Açıklama, tartışma, öyküleme, betimleme gibi farklı biçimler paragrafta kullanılabilir.
💡 İpucu: Paragraf sorularında önce soruyu okuyun, sonra paragrafı dikkatlice okuyarak anahtar kelimeleri belirleyin. Seçenekleri eleyerek doğru cevaba ulaşmaya çalışın. Kendi yorumunuzu katmak yerine, sadece paragrafta verilene odaklanın.
➕ Üslü İfadeler
Bir sayının kendisiyle tekrarlı çarpımının kısa yoldan gösterimine üslü ifade denir. $a^n$ şeklinde gösterilir; burada $a$ taban, $n$ ise üsttür (kuvvet).
- Pozitif Tam Sayı Kuvvetleri: $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$
- Negatif Tam Sayı Kuvvetleri: $a^{-n} = \frac{1}{a^n}$ (Örn: $3^{-2} = \frac{1}{3^2} = \frac{1}{9}$)
- Sıfırıncı Kuvvet: Sıfır hariç her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir. $a^0 = 1$ ($a \neq 0$).
- Çarpma İşlemi: Tabanlar aynıysa üsler toplanır ($a^m \times a^n = a^{m+n}$). Üsler aynıysa tabanlar çarpılır ($(a \times b)^n = a^n \times b^n$).
- Bölme İşlemi: Tabanlar aynıysa üsler çıkarılır ($\frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$). Üsler aynıysa tabanlar bölünür ($(\frac{a}{b})^n = \frac{a^n}{b^n}$).
- Üssün Üssü: $(a^m)^n = a^{m \times n}$
⚠️ Dikkat: Negatif sayıların çift kuvvetleri pozitif, tek kuvvetleri negatiftir. $(-2)^2 = 4$ iken, $-2^2 = -4$ (Parantezin konumuna çok dikkat edin!).
✖️ Kareköklü İfadeler
Karesi verilen bir sayıya eşit olan pozitif sayıyı bulma işlemine karekök alma denir. $\sqrt{a}$ şeklinde gösterilir. $\sqrt{a^2} = |a|$ (Mutlak değer, çünkü karekök sonucu daima pozitiftir).
- Tam Kare Sayılar: Karekökü tam sayı olan sayılardır. (Örn: $\sqrt{4}=2$, $\sqrt{25}=5$)
- Karekök Dışına Çıkarma: $\sqrt{a^2 b} = a\sqrt{b}$ (Örn: $\sqrt{12} = \sqrt{4 \times 3} = 2\sqrt{3}$)
- Karekök İçine Alma: $a\sqrt{b} = \sqrt{a^2 b}$ (Örn: $3\sqrt{2} = \sqrt{3^2 \times 2} = \sqrt{18}$)
- Çarpma ve Bölme: Karekök içindeki sayılar çarpılır/bölünür. $\sqrt{a} \times \sqrt{b} = \sqrt{a \times b}$ ve $\frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} = \sqrt{\frac{a}{b}}$.
- Toplama ve Çıkarma: Sadece kök içleri ve kök dereceleri aynı olan ifadeler toplanıp çıkarılabilir. $a\sqrt{x} + b\sqrt{x} = (a+b)\sqrt{x}$.
💡 İpucu: Kareköklü sayılarla işlem yaparken önce kök dışına çıkarılabilecek kısımları çıkararak ifadeyi sadeleştirmek, özellikle toplama ve çıkarma işlemlerinde işinizi çok kolaylaştırır.
