Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, günlük hayatta sıkça kullandığımız emir cümlelerinin resmi olanını bulmamız isteniyor. Öncelikle, bir cümlenin emir cümlesi olması ve resmi olması ne anlama geliyor, bunları hatırlayalım:
- Emir Cümlesi: Bir kişiye veya kişilere bir eylemi yapmasını söyleyen, talimat veren veya rica eden cümlelerdir. Genellikle fiilin emir kipiyle çekimlenmiş haliyle kurulur.
- Resmi Dil: Saygı, nezaket ve mesafeyi korumak amacıyla kullanılan dil biçimidir. Özellikle tanımadığımız kişilere, yaşça büyüklerimize, makam sahiplerine veya topluluk önünde konuşurken tercih edilir. Emir cümlelerinde "lütfen" kelimesi ve fiillerin çoğul/saygı ekiyle (-iniz, -unuz, -ünüz, -ınız veya -in, -un, -ün, -ın) çekimlenmesi resmiyet katabilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hadi dışarı çıkalım.
- Bu cümle bir emir değil, bir öneri veya davettir ("Let's go out"). "Hadi" kelimesi ve "-alım" ekiyle kurulmuştur.
- Resmi bir ifade değildir, daha çok samimi ortamlarda kullanılır.
- B) Lütfen yerinize oturun.
- Bu cümle, bir eylemi yapma talimatı içerir ("sit"). Dolayısıyla bir emir cümlesidir.
- "Lütfen" kelimesi ve fiilin "-un" ekiyle (oturun) çekimlenmesi, cümleye saygı ve resmiyet katmaktadır. Bu ifade, bir öğretmenin öğrencilerine, bir yöneticinin çalışanlarına veya bir topluluk önünde birine hitap ederken kullanabileceği resmi ve nazik bir emir cümlesidir.
- C) Buraya gelsene.
- Bu cümle bir emir cümlesidir ("come here").
- Ancak fiilin "-sene" ekiyle çekimlenmesi, bu ifadeyi oldukça samimi ve gayriresmi yapar. Genellikle arkadaşlar arasında veya çocuklara söylenir.
- D) Yemeğini bitir.
- Bu cümle bir emir cümlesidir ("finish your food").
- Fiilin doğrudan emir kipiyle (bitir) çekimlenmesi, bu ifadeyi direkt ve samimi bir emir yapar. Resmi bir ortamda bu şekilde hitap etmek pek uygun olmaz. Genellikle ebeveynlerin çocuklarına söylediği bir ifadedir.
- E) Biraz daha bekleyelim.
- Bu cümle bir emir değil, bir öneri veya tekliftir ("Let's wait a little more"). "Bekleyelim" fiili "-elim" ekiyle kurulmuştur.
- Resmi bir ifade değildir, samimi bir ortamda kullanılır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, hem emir niteliği taşıyan hem de "lütfen" kelimesi ve fiilin saygı ekiyle çekimlenmesi sayesinde resmiyet kazanan tek seçeneğin B olduğunu görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
