Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
- Öncelikle soruda verilen anahtar kelimelere dikkat edelim: "Realizm akımının doğal bir uzantısı olarak gelişen", "bilimsel determinizmi edebiyata uygulayan" ve "gözlem ve deney yöntemini benimseyen". Bu ifadeler, aradığımız akımın temel özelliklerini net bir şekilde ortaya koyuyor.
- Realizm, gerçeği olduğu gibi, tarafsız bir şekilde yansıtmayı amaçlayan bir akımdır. Gözleme önem verir. Soruda bahsedilen akım, Realizm'in bu gerçekçilik anlayışını daha da ileriye taşıyor.
- Bilimsel determinizm, insan davranışlarının ve karakterinin kalıtım (soyaçekim) ve çevre faktörleri tarafından belirlendiği, yani önceden saptandığı görüşüdür. Bu akım, insanı adeta bir laboratuvar deneyi nesnesi gibi ele alır.
- Gözlem ve deney yöntemi ise, bilimde kullanılan metodolojinin edebiyata aktarılması anlamına gelir. Yazar, karakterlerini ve olayları bilim insanı titizliğiyle gözlemler ve onların belirli koşullar altında nasıl tepki vereceklerini "deney" yoluyla ortaya koyar.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Romantizm: Duyguların, hayallerin, bireyselliğin ve doğa sevgisinin ön planda olduğu bir akımdır. Bilimsel determinizm ve objektif gözlemle çelişir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Natüralizm: Realizm'in daha aşırı ve bilimsel bir uzantısıdır. İnsan davranışlarını kalıtım ve çevre faktörleriyle açıklayan bilimsel determinizmi temel alır. Yazarlar, tıpkı bir bilim insanı gibi, toplumu ve insanı gözlem ve deney yöntemleriyle incelerler. Genellikle toplumun alt tabakalarından, çirkin ve acımasız gerçekliklerden bahseder. Bu tanım, soruda verilen tüm özelliklerle birebir örtüşmektedir.
- C) Sembolizm: Realizm ve Natüralizm'e tepki olarak doğmuş, dış gerçeklikten çok iç dünyaya, duygu ve düşüncelerin semboller aracılığıyla anlatılmasına odaklanan bir akımdır. Bilimsel determinizmle ilgisi yoktur. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- D) Parnasizm: Romantizm'in aşırı duygusallığına tepki olarak ortaya çıkmış, şiirde biçim mükemmelliğini, nesnelliği ve "sanat sanat içindir" anlayışını savunan bir akımdır. Her ne kadar nesnellik vurgusu olsa da, bilimsel determinizmi edebiyata uygulama ve Realizm'in doğrudan uzantısı olma özellikleri Natüralizm kadar belirgin değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Realizm'in bilimsel determinizmle harmanlanmış ve gözlem-deney yöntemini benimsemiş uzantısı Natüralizm akımıdır.
Cevap B seçeneğidir.
