Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiillerin anlam özelliklerini, yani bir eylemin bir iş mi, bir durum mu yoksa bir oluş mu bildirdiğini anlamamız isteniyor. Özellikle 'durum' anlamı taşıyan fiili bulacağız.
Fiillerin anlam özelliklerini hatırlayalım:
- İş (Kılış) Fiilleri: Öznenin kendi isteğiyle yaptığı, bir nesneyi etkileyen veya bir nesne üzerinde gerçekleşen fiillerdir. Bu fiillerin önüne "onu" kelimesini getirebiliriz. (Örnek: okumak, yazmak, taşımak)
- Durum Fiilleri: Öznenin içinde bulunduğu bir durumu, bir hali anlatan fiillerdir. Bir nesneyi etkilemezler ve bu fiillerin önüne "onu" kelimesini getiremeyiz. (Örnek: uyumak, gülmek, ağlamak)
- Oluş Fiilleri: Öznenin iradesi dışında, zamanla kendiliğinden gerçekleşen ve bir değişimi ifade eden fiillerdir. (Örnek: büyümek, paslanmak, solmak)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuk top oynuyor.
- Fiil: "oynuyor"
- Bu fiil, çocuğun yaptığı bir eylemi, bir işi anlatır. "Onu oynuyor" diyemesek de, "topu oynuyor" diyebiliriz (nesne alabilen bir fiildir). Bu bir iş (kılış) fiilidir.
- B) Anne temizlik yapıyor.
- Fiil: "yapıyor"
- Bu fiil, annenin gerçekleştirdiği bir eylemi, bir işi anlatır. "Onu yapıyor" diyebiliriz (temizliği yapıyor). Bu bir iş (kılış) fiilidir.
- C) Bebek ağlıyor.
- Fiil: "ağlıyor"
- Bu fiil, bebeğin içinde bulunduğu bir hali, bir durumu anlatır. "Onu ağlıyor" diyemeyiz, çünkü ağlama eylemi bir nesneyi etkilemez, öznenin kendi durumunu ifade eder. Bu bir durum fiilidir.
- D) Öğretmen ders anlatıyor.
- Fiil: "anlatıyor"
- Bu fiil, öğretmenin yaptığı bir eylemi, bir işi anlatır. "Onu anlatıyor" diyebiliriz (dersi anlatıyor). Bu bir iş (kılış) fiilidir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "ağlıyor" fiili öznenin içinde bulunduğu bir hali, bir durumu anlattığı için 'durum' anlamı taşır.
Cevap C seçeneğidir.
