Kayaç döngüsü ile ilgili aşağıdaki süreçler veriliyor:
1. Magmanın soğuması
2. Erozyon ve birikme
3. Yüksek sıcaklık ve basınç etkisi
Bu süreçlerin oluşturduğu kayaç türleri hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
A) 1-Magmatik, 2-Tortul, 3-Başkalaşım
B) 1-Tortul, 2-Başkalaşım, 3-Magmatik
C) 1-Başkalaşım, 2-Magmatik, 3-Tortul
D) 1-Magmatik, 2-Başkalaşım, 3-Tortul
Sevgili öğrenciler, kayaç döngüsü, yeryüzündeki kayaçların sürekli olarak birbirine dönüşümünü sağlayan doğal bir süreçtir. Bu döngü, Dünya'nın iç ve dış kuvvetleri tarafından yönlendirilir. Şimdi verilen süreçleri ve bu süreçlerin oluşturduğu kayaç türlerini adım adım inceleyelim:
- 1. Magmanın soğuması: Dünya'nın derinliklerinde erimiş halde bulunan magmanın (veya yeryüzüne çıkarak lav haline gelen magmanın) soğuyup katılaşmasıyla oluşan kayaçlara Magmatik (Püskürük) Kayaçlar denir. Bu kayaçlar, tüm kayaçların kökenini oluşturur ve iç püskürük (granit gibi) veya dış püskürük (bazalt gibi) olarak ikiye ayrılır.
- 2. Erozyon ve birikme: Mevcut kayaçların rüzgar, su, buz gibi dış etkenlerle aşınması (erozyon), taşınması ve birikmesi sonucu oluşan malzemelere tortul denir. Bu tortulların zamanla sıkışması ve çimentolaşmasıyla oluşan kayaçlara Tortul (Sedimanter) Kayaçlar denir. Kumtaşı, kiltaşı, kalker gibi kayaçlar bu gruba örnektir.
- 3. Yüksek sıcaklık ve basınç etkisi: Daha önce oluşmuş magmatik, tortul veya başka başkalaşım kayaçlarının, yer kabuğunun derinliklerinde yüksek sıcaklık ve basınca maruz kalmasıyla fiziksel ve kimyasal yapılarının değişime uğraması sonucu oluşan kayaçlara Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar denir. Mermer (kalkerden), gnays (granitten), şist (kilden) gibi kayaçlar bu türdendir.
Bu eşleştirmelere göre, seçenekleri kontrol ettiğimizde:
- 1. Magmanın soğuması $\rightarrow$ Magmatik Kayaçlar
- 2. Erozyon ve birikme $\rightarrow$ Tortul Kayaçlar
- 3. Yüksek sıcaklık ve basınç etkisi $\rightarrow$ Başkalaşım Kayaçlar
Bu sıralama A seçeneğinde doğru bir şekilde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
